İstikrar Odaklı Yükleme

Locus Of Stability

Tanım

Bir olayın nedenlerinin zaman içinde sabit ve kalıcı mı, yoksa değişken ve dinamik mi olduğuna dair yapılan bilişsel atıf.

Örnek Vaka / Uygulama

Yönetici pozisyonundaki bir klinik psikolog, hastasının iş yerindeki başarısızlığını değerlendirirken, hastanın bunu 'ben her zaman beceriksizim' (dahili, sabit/istikrarlı) şeklinde mi yoksa 'bu projede veri seti çok karmaşıktı' (harici, değişken/istikrarsız) şeklinde mi yorumladığını analiz eder. Sabit yükleme yapan danışanlarda depresif belirtilerin daha kalıcı olduğu gözlemlenir.

Derin Analiz

Bernard Weiner'ın Atıf Kuramı (Attribution Theory) çerçevesinde şekillenen istikrar odağı, bireylerin başarı veya başarısızlıkları (ya da diğer yaşam olaylarını) açıklarken nedenleri zaman içerisindeki tutarlılıklarına göre sınıflandırma eğilimini ifade eder. Bu mekanizma, bireyin gelecekteki beklentilerini doğrudan şekillendirir. Örneğin, bir sınavda başarısız olan öğrenci bu sonucu 'yetersiz zeka' gibi sabit (kararlı) bir nedene bağlarsa, gelecekteki sınavlarda da başarısız olacağını bekler ve çaresizlik geliştirebilir. Buna karşın, sonucu 'geçici bir hastalık' gibi değişken (kararsız) bir nedene bağlarsa, gelecekteki başarı ihtimalini yüksek görür ve çabasını sürdürür. Bilişsel değerlendirme sisteminde bu boyut, motivasyonun sürdürülebilirliği ve duygusal tepkilerin (umut, umutsuzluk, gurur, utanç) tonunu belirleyen ana eksenlerden biridir.

Etimoloji

Latince 'locus' (yer, konum) ve 'stabilis' (sabit, durağan, dayanıklı) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; Bernard Weiner'ın atıf kuramının dinamiklerini tanımlamak için bilişsel psikoloji literatürüne kazandırılmıştır.

Karıştırmayın

İçsel-Dışsal Kontrol Odağı (locus of control) ile sıklıkla karıştırılır; kontrol odağı nedenin kimde (kişinin kendisinde mi dışarıda mı) olduğunu incelerken, istikrar odağı nedenin zaman içindeki kalıcılığını (değişmez mi, değişken mi) inceler.

Keşfetmeye Devam Edin

Atıf Kuramı

Attribution Theory

Bireylerin gerek kendi gerekse başkalarının davranışlarının ardındaki nedenselliği açıklarken bu nedenleri içsel (kişisel) ya da dışsal (durumsal) etkenlere bağlama süreçlerini inceleyen sosyal psikoloji kuramıdır.

İncele

Kontrol Odağı

Locus Of Control

Bireylerin yaşamlarında gerçekleşen olayların sonuçlarını kendi çaba ve niteliklerine mi yoksa dışsal güçlere mi bağladıklarını belirleyen temel motivasyonel yönelim yapılaşmasıdır.

İncele

Öğrenilmiş Çaresizlik

Learned Helplessness

Bireyin kontrol edemediği olumsuz uyarıcılara tekrar tekrar maruz kalması sonucunda, gelecekteki olası kaçınma veya kurtulma fırsatlarını değerlendirme motivasyonunu tamamen kaybetmesi durumu.

İncele

Bilişsel Değerlendirme

Cognitive Assessment

Öğrenme, bellek, yargılama ve akıl yürütme gibi üst düzey zihinsel işlevlerin sistematik ve standartlaştırılmış yöntemlerle ölçülmesi ve değerlendirilmesi süreci.

İncele