Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Katafazi

Cataphasia

Tanım

Tek bir sözcüğün ardışık ve istemsiz bir şekilde, belirli bir ritimle sürekli olarak tekrarlanmasıyla kendini gösteren nadir bir dil bozukluğudur.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik değerlendirme sırasında klinisyenin 'Bugün nasıl hissediyorsunuz?' sorusuna hastanın, içeriği değiştirmeden yüzlerce kez 'İyi, iyi, iyi, iyi...' şeklinde yanıt vermesi ve bu döngünün dış uyaranlarla kolayca kırılamaması katafazi vakasına klasik bir örnektir.

Derin Analiz

Katafazi, nöropsikiyatrik tablolarda ve özellikle bazı ilerleyici nörodejeneratif süreçlerde veya ağır psikotik ataklarda karşımıza çıkan bir konuşma patolojisidir. Broca alanı ile prefrontal korteks arasındaki yürütücü işlev devrelerinin ve motor konuşma programlamasının bozulmasıyla ortaya çıkar. Birey, ifade etmek istediği karmaşık içeriği organize edemez ve bilişsel bir kilitlenme yaşayarak tek bir kelimeyi (örneğin 'evet' veya anlamsız bir heceyi) monotonda veya perseveratif bir döngüde yineleyip durur. Bu durum, yapılandırılmış dil üretiminin (sentaks ve semantik entegrasyon) alt düzey motor ve otomatize fonetik yinelemelere indirgendiğini gösterir.

Etimoloji

Yunanca 'kata-' (aşağı, boyunca veya yoğunluk bildiren önek) + 'phasis' (konuşma, ifade) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime kökeni itibarıyla konuşmanın belirli bir kalıp veya sözcük üzerine takılıp kalmasını ifade eder.

Karıştırmayın

Ekolali (başkasının söylediği kelimeleri yineleme) ve palilali (kendi söylenen son kelimeyi veya heceyi giderek alçalan bir sesle tekrarlama) ile sıkça karıştırılır. Katafazi ise belirli bir tek kelimenin sabit bir inatla (perseverasyon) tekrarlanması halidir.