Katatimik Kriz
Catathymic Crisis
Tanım
Yoğun duygusal yüklerin ve çözülmemiş içsel çatışmaların tetiklediği, genellikle ani ve şiddetli yıkıcı davranışsal patlamalarla karakterize akut psikiyatrik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır iş yerinde ve özel hayatında yoğun bir adaletsizlik hissi ile reddedilme duygusunu bastıran ve bu konuları kimseyle paylaşmayan bir bireyin, sıradan görünen küçük bir eleştiri veya haksızlık karşısında aniden kontrolünü kaybederek çevresine ve eşyalarafiziksel zarar vermesi.
Derin Analiz
Katatimik kriz, bilişsel süreçlerin yoğun duygulanım tarafından domine edildiği ve benlik bütünlüğünün tehdit altında hissedildiği durumlarda ortaya çıkan spesifik bir psikodinamik reaksiyondur. Klasik psikiyatrik literatürde ve adli psikolojide, bireyin mantıksal denetimini tamamen yitirerek, uzun süredir bastırdığı yıkıcı dürtüleri aniden eyleme dökmesi (acting out) süreci olarak incelenir. DSM-5 kategorizasyonunda doğrudan bu isimle yer almasa da, 'aralıklı patlayıcı bozukluk' (intermittent explosive disorder) veya dürtü kontrol bozukluklarının şiddetli, duygulanım güdümlü alt formları kapsamında değerlendirilir. Nörobiyolojik düzeyde, prefrontal korteksin amigdala ve limbik sistem üzerindeki inhibitör kontrolünün ani bir duygu dalgasıyla tamamen devre dışı kalması ve 'savaş ya da kaç' mekanizmasının patolojik bir şiddet eylemine dönüşmesiyle tetiklenir.
Etimoloji
Yunanca 'kata' (aşağıya doğru, baskı altında) ve 'thymos' (ruh, duygulanım, duygu) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Duygusal baskı altında ani patlama anlamına gelir.
Karıştırmayın
Aralıklı patlayıcı bozukluk ile sıkça karıştırılır; aralıklı patlayıcı bozukluk daha kronik ve genel bir dürtü kontrol zafiyetiyken, katatimik kriz spesifik ve yoğun bir duygusal tema etrafında örülen nadir, akut bir patlama epizodudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Dürtü Kontrol Bozukluğu
Dürtü Kontrol Bozukluğu
İmpulse-control Disorder
Kendine veya başkalarına zarar verebilecek eylemlerde bulunma yönündeki dürtülere, isteklere veya baştan çıkarıcı cazibelere direnememe durumuyla karakterize edilen psikiyatrik bozukluklar sınıfı.
İncele
Aralıklı Patlayıcı Bozukluk
Aralıklı Patlayıcı Bozukluk
İntermittent Explosive Disorder
Bireyin öfke ve saldırganlık dürtülerini kontrol edememesiyle beliren, tetikleyici olayla orantısız, tekrarlayıcı fiziksel veya sözel şiddet nöbetleri içeren bir dürtü denetim bozukluğudur.
İncele