Kendini-izleme
Self-monitoring
Tanım
Bireyin kendi davranışlarını, duygularını ve çevresel ipuçlarını bilinçli olarak gözlemleyip kaydetmesi ve bu doğrultuda davranışsal düzenlemeler yapması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) sürecindeki bir danışana, panik atak sırasında yaşadığı fiziksel duyumları, düşünce akışını ve o anki çevresel koşulları kaydetmesi için verilen 'panik günlüğü' bir kendini-izleme ödevidir. Benzer şekilde, sosyal ortamlarda grubun beklentilerine göre mimiklerini ve ses tonunu hızla ayarlayan bir yöneticinin sergilediği tutum yüksek kendini-izleme örneğidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve davranışçı yaklaşımda kendini-izleme, hem bir öz-düzenleme stratejisi hem de sosyal durumlara uyum sağlama motivasyonunu ölçen bir kişilik boyutudur. Bilişsel düzeyde, bireyin yürütücü işlevlerini (özellikle çalışma belleği ve inhibitör kontrol) devreye sokarak anlık dürtüleri bastırmasını ve uzun vadeli hedeflere odaklanmasını sağlar. Klinik uygulamalarda, davranış değiştirme programlarının temel taşıdır; çünkü farkındalık yaratılmadan otomatize olmuş maladaptif davranış kalıplarının kırılması imkansızdır. Kişilik psikolojisinde ise yüksek kendini-izleme eğilimine sahip bireyler, sosyal durumsal ipuçlarına duyarlı olup rollerini ortama göre ustaca şekillendirirken; düşük kendini-izleme eğilimi gösterenler, içsel tutum ve değerlerini dış koşullardan bağımsız olarak koruma eğilimindedirler.
Etimoloji
İngilizce 'self' (kendi, öz) zamiri ile Eski İngilizce 'moniteren' veya Latince 'monere' (uyarmak, hatırlatmak, gözetlemek) fiilinden türetilen 'monitoring' sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Öz-farkındalık (self-awareness) kavramıyla sıklıkla karıştırılır. Öz-farkındalık anlık bir içsel durumun algılanmasıyken, kendini-izleme sistematik veri toplama, izleme ve amaca yönelik davranışsal modifikasyon süreçlerini içerir.
Keşfetmeye Devam Edin
Öz Düzenleme
Öz Düzenleme
Self-regulation
Bireyin kendi davranışlarını öz-izleme, öz-değerlendirme ve öz-pekiştirme süreçleri aracılığıyla denetleme ve yönlendirme kapasitesi.
İncele
Bilişsel Davranışçı Terapi
Bilişsel Davranışçı Terapi
Cognitive Behavior Therapy (CBT)
Biliş ve öğrenme teorilerini entegre ederek uyumsuz düşünce süreçlerini ve sorunlu davranışları yeniden yapılandırmayı hedefleyen kanıta dayalı bir psikoterapi ekolü.
İncele