Kendini Yıkıcı Davranış
Self-defeating Behavior
Tanım
Bireyin kendi amaçlarına ulaşmasını ve arzularını gerçekleştirmesini engelleyen, başarısızlık veya talihsizlik davet eden tekrarlayıcı eylemler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Önemli bir iş mülakatından önceki gece sabaha kadar oyun oynaması ve mülakata uykusuz giderek başarısızlığı garantilemesi; böylece potansiyelini tam olarak gösterememenin getirdiği hayal kırıklığını, 'zaten uykusuzdum' bahanesinin arkasına saklayarak koruma mekanizması işletmesi.
Derin Analiz
Kendini yıkıcı davranışlar, genellikle bilinçdışı savunma mekanizmaları, düşük öz-yeterlilik algısı ve erken dönem uyumsuz şemalarla beslenen karmaşık bir örüntüdür. Birey, başarı korkusu (Impostor sendromu ile tetiklenen), reddedilme beklentisi veya suçluluk duygularını hafifletmek amacıyla bu döngüyü sürdürür. Nörobiyolojik düzeyde, bu eylemler anlık rahatlama sağladığı için mezolimbik dopaminerjik sistemde kısa süreli bir pekiştireç yaratır; ancak uzun vadede kronik stres, kortizol salınımının artması ve öğrenilmiş çaresizlik tablolarına zemin hazırlar. Klinik pratikte, bu örüntüler pasif-agresif tutumlar, erteleme (prokrastinasyon), tehlikeli maddelerin kötüye kullanımı veya toksik ilişkileri sürdürme şeklinde gözlemlenebilir.
Etimoloji
İngilizce 'self' [öz/kendi] + 'defeating' [yenilgiye uğratan, bozguna uğratan] (< Eski Fransızca 'defait') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İntihar girişimi veya kasıtlı kendine zarar verme (self-harm) eylemlerinden ayrılır; kendini yıkıcı davranışlar ölümcül bir niyet içermez, daha çok dolaylı yoldan hedefleri zedeleyen adaptasyon bozukluklarıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Öğrenilmiş Çaresizlik
Öğrenilmiş Çaresizlik
Learned Helplessness
Bireyin kontrol edemediği olumsuz uyarıcılara tekrar tekrar maruz kalması sonucunda, gelecekteki olası kaçınma veya kurtulma fırsatlarını değerlendirme motivasyonunu tamamen kaybetmesi durumu.
İncele
Bilişsel Çarpıtma
Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.
İncele