Kolaylaştırıcılık
Enabling
Tanım
Bir bireyin, yakınındaki bir kişinin uyumsuz veya patolojik davranışlarının (örneğin madde bağımlılığı) sürdürülmesine bilerek ya da bilmeyerek katkıda bulunması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Alkol bağımlılığı olan eşinin her kavga sonrası kırdığı eşyaları tek başına yenileyen ve iş yerindeki yöneticisine eşinin 'grip olduğu' yalanını söyleyerek durumu örtbas eden bir kadının sergilediği davranışlar, klinik düzeyde tipik bir kolaylaştırıcılık örneğidir.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve aile terapisi bağlamında kolaylaştırıcılık, sıklıkla bağımlılık dinamiklerinde karşımıza çıkan toksik bir ilişki örüntüsüdür. 'Kolaylaştırıcı' konumundaki kişi (eş, ebeveyn veya yakın dost), mağdur olduğunu düşünse de aslında karşısındakinin sorumluluk almasını engelleyen davranışlar sergiler. Örneğin, madde bağımlısı bir yakının borçlarını ödemek veya işe gitmediğinde mazeret üretmek, görünüşte yardım gibi dursa da yıkıcı döngünün devam etmesini tetikler. Bu durum, eş-bağımlılık (codependency) kavramıyla doğrudan ilişkilidir ve taraflar arasında sağlıksız bir psikolojik simbiyoz yaratır. Terapötik bağlamda ise kelime bazen danışanın kendi potansiyelini gerçekleştirmesini sağlayan olumlu bir güçlendirme (empowerment) anlamını da barındırır, ancak patolojik kullanımda yıkıcı bir savunma mekanizmasıdır.
Etimoloji
İngilizce kökenli bir kelime olup, 'en-' (içine sokmak, kılmak) öneki ile 'able' (muktedir, yetkin) sıfatından türetilmiş, bir duruma zemin hazırlama veya imkan tanıma eylemini ifade eder.
Karıştırmayın
Destek olma (support) ile sıklıkla karıştırılır; destek bireyin iyileşme sorumluluğunu almasını teşvik ederken, kolaylaştırıcılık bireyin sorumluluktan kaçmasını sağlayarak zararlı davranışın ömrünü uzatır.