Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kolinesteraz İnhibitörü

Cheı

Tanım

Asetilkolin (ACh) molekülünü yıkan kolinesteraz enziminin aktivitesini baskılayarak sinaptik aralıktaki nörotransmitter konsantrasyonunu artıran farmakolojik ajan sınıfı.

Örnek Vaka / Uygulama

Hafif ila orta şiddette Alzheimer demansı tanısı alan 74 hastaya günlük olarak oral yoldan bir kolinesteraz inhibitörü başlanır; 3 aylık nöropsikolojik takip testlerinde hastanın Mini Mental Durum Muayenesi (MMSE) skorunda stabilizasyon gözlenir ve günlük yaşam aktivitelerindeki gerileme hızı yavaşlar.

Derin Analiz

Kolinesteraz inhibitörleri (ChEI), merkezi ve periferik sinir sisteminde asetilkolinin yıkımından sorumlu olan asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz enzimlerini bloke ederek etki gösterir. Özellikle Alzheimer hastalığı ve diğer demans türlerinde, kolinerjik iletimdeki kayıpları telafi etmek amacıyla klinik olarak reçete edilir. Nörobiyolojik düzeyde, sinaptik aralıkta kalan asetilkolin miktarının artması; hipokampal ve kortikal devrelerdeki nöronal sinyalizasyonu geçici olarak güçlendirerek kognitif işlevleri, dikkati ve bellek performansını destekler. Ancak bu farmakolojik manipülasyon, parasempatik sistem üzerindeki muskarinik ve nikotinik etkiler nedeniyle bulantı, bradikardi ve gastrointestinal motilite artışı gibi yan etki profillerini de beraberinde getirir.

Etimoloji

Yunanca 'chole' [safra/öd] + 'ester' [asetik asit türevi] + Latince 'inhibere' [durdurmak, engellemek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Kolinerjik agonistler ile karıştırılabilir; agonistler doğrudan reseptörü uyarırken, kolinesteraz inhibitörleri mevcut endojen nörotransmitterin yıkımını engelleyerek dolaylı yoldan etki eder.