Konfüzyonel Uyanıklık
Confusional Arousal
Tanım
Bireyin NREM uykusundan kısmi olarak uyandığı, dış uyaranlara yanıt vermediği veya yönelim bozukluğu sergilediği ve atak sonrasında amnezi yaşadığı bir parasomni türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuk, gecenin ilk üç saatinde aniden yatağında doğrulur, gözleri açıktır ancak etraftakileri tanımaz, sakinleştirme çabalarına karşı direnç gösterir ve anlamsız mırıltılar çıkarır. Sabah uyandığında gece yaşanan bu otuz dakikalık olayla ilgili hiçbir şey hatırlamaz.
Derin Analiz
Konfüzyonel uyanıklık, yavaş dalga uykusu (NREM 3) sırasında ortaya çıkan ve kortikal uyanıklık ile otonomik aktivasyon arasındaki fizyolojik disosiasyonu temsil eden bir bilinç bulanıklığı durumudur. Beyin sapı yükselen retiküler aktive edici sistemin (RAS) motor ve otonomik merkezleri aktive etmesine rağmen, yüksek bilişsel işlevlerden sorumlu olan prefrontal korteksin uykunun derin fazından (delta uykusu) tam olarak çıkamaması neticesinde meydana gelir. EEG bulgularında genellikle kalıcı delta veya teta dalgaları gözlemlenir. Klinik pratikte 'uyku sarhoşluğu' olarak da adlandırılan bu tablo, bireyin otomatik davranışlar sergilemesine, anlamsız konuşmalar yapmasına ya da şiddet içeren motor tepkiler göstermesine yol açabilir. Atak sonrasında tam bir retrograd amnezi görülmesi, epizod sırasında hipokampal kodlamanın askıya alındığını doğrular.
Etimoloji
Latince 'confusio' [karışıklık, karmaşa] ve 'arrectio/excitare' [uyanma, harekete geçme] köklerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Uyku terörü (night terror) ile sıklıkla karıştırılır; uyku teröründe belirgin otonomik hiperaktivite (taşikardi, midriyazis, yoğun panik) ön plandayken, konfüzyonel uyanıklıkta daha çok yavaş hareketler, konfüzyon ve dezoryantasyon hakimdir. REM uykusu davranım bozukluğundan ise NREM döneminde gerçekleşmesiyle ayrılır.