Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Korkulu Bağlanma

Fearful Attachment

Tanım

Hem benliğe hem de başkalarına yönelik olumsuz içsel çalışma modelleriyle tanımlanan; bireyin yakınlıktan kaçınırken aynı zamanda reddedilme korkusuyla aşırı derecede onay aradığı düzensiz bir yetişkin bağlanma stili.

Örnek Vaka / Uygulama

30 yaşındaki bir danışanın, yeni başladığı romantik ilişkide partneri tarafından çok sevilmesine rağmen, 'Bir gün mutlaka gerçek yüzümü görüp beni terk edecek, en iyisi ben onunla bağımı koparayım' düşüncesiyle ani ve açıklamasız bir şekilde ilişkiyi bitirmesi ve ardından müthiş bir yalnızlık ve terk edilme acısıyla kıvranması.

Derin Analiz

Korkulu bağlanma (aynı zamanda kayıtsız-kaçınmacı ve saplantılı stillerden farklı olarak 'korkulu-kaçınmacı' veya 'kısıtlı/korkulu' olarak da bilinir), John Bowlby ve Mary Ainsworth'ün öncülük ettiği bağlanma teorisinin yetişkinlikteki izdüşümüdür. Birey, hem kendini sevilmeye değer ve yetkin olmayan biri olarak görür hem de diğerlerini güvenilmez, reddedici ve zararlı olarak algılar. Bu çift kutuplu bilişsel çelişki, 'yaklaşma-kaçınma çatışması' yaratır: kişi derin bir yakınlık arzusu duyar ancak bu yakınlık ihtimali belirdiği anda orantısız bir tehdit algısı (anksiyete) tetiklenir ve kendini korumak için ilişkiden uzaklaşır. Nörobiyolojik düzeyde, bu stil kronik bir hiperaktivite ile karakterize edilen otonom sinir sistemi yanıtlarını ve amigdala aşırı tepkiselliğini barındırır; bu da stres altında regülasyon becerilerinin bozulmasına yol açar. Klinik pratikte, genellikle travmatik erken dönem bakım veren ilişkilerinin veya tutarsız, korkutucu ebeveyn tutumlarının bir sonucudur.

Etimoloji

İngilizce 'fearful' (korku dolu, endişeli) sıfatı ile bağlanma teorisinde kullanılan 'attachment' (bağlanma, bağlanım) kelimesinin birleşiminden oluşur; kökeni Eski İngilizce 'fǣr' (ani tehlike, korku) ve Latin kültürel bağlamındaki 'ligare' (bağlamak) fiiline dayanır.

Karıştırmayın

Saplantılı (preoccupied) bağlanma ile karıştırılır; saplantılı bağlanmada kişi başkalarını olumlu, kendini olumsuz görür (onay arayıcıdır). Korkulu bağlanmada ise hem benlik hem de diğerleri olumsuz algılanır, bu yüzden hem kaçınma hem de kaygı aynı anda üst düzeydedir.