Kriz Yönetimi
Crisis Management
Tanım
Ani ve beklenmedik tehditlerin yarattığı zorlukların üstesinden gelmek amacıyla kaynakların organize edilmesi ve harekete geçirilmesi sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Büyük çaplı bir kimyasal sızıntı felaketinde (veya finansal bir çöküşte), yöneticilerin ve kriz müdahale ekiplerinin panik halindeki çalışanların bilgi işleme kapasitesindeki düşüşü göz önüne alarak karmaşık yönergeler yerine net, kısa ve sakinleştirici direktiflerle operasyonel kaynakları yönlendirmesi.
Derin Analiz
Kriz yönetimi, hem örgütsel düzeyde hem de bireysel psikolojik süreçlerde homeostazın (denge) ani bir dış ya da iç baskıyla bozulduğu durumlarda devreye giren bilişsel ve davranışsal bir müdahale bütünüdür. Bilişsel bilimler ve klinik psikoloji perspektifinden incelendiğinde; akut kriz durumlarının ortaya çıkardığı yoğun stres yükü, prefrontal korteksteki yürütücü işlevleri ve çalışma belleği kapasitesini geçici olarak kısıtlar. Bu durum, bireylerin rasyonel karar alma yetisini zayıflatarak 'tünel görüşü' (tunnel vision) yaratır. Etkili bir kriz yönetimi, yalnızca lojistik ve materyal kaynakların mobilizasyonunu değil, aynı zamanda kriz maruziyetindeki bireylerin bilişsel kısıtlılıklarını hesaba katan empatik ve yapılandırılmış bir liderlik stratejisini de zorunlu kılar.
Etimoloji
Antik Yunanca 'krisis' (kriz, dönüm noktası, karar verme anı, ayrılma noktası) ile Latince 'manus' (el) kelimesinden evrilen ve 'idare etmek, çekip çevirmek' anlamına gelen 'maneggiare' fiilinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Stres Yönetimi (Kronik veya günlük stres faktörleriyle başa çıkmaya odaklanır; kriz yönetimi ise ani, beklenmedik ve yıkıcı tehditlere özgüdür) ve Risk Yönetimi (Olası tehlikeleri önceden öngörüp ihtimal hesaplaması yaparken, kriz yönetimi halihazırda patlak vermiş krizle anında mücadele eder).