Kurgusal Finalizm
Fictional Finalism
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir vakada, sürekli olarak en kusursuz ve hatasız akademik makaleyi yazma takıntısıyla gece gündüz çalışan bir araştırmacının durumu kurgusal finalizm ile açıklanabilir. Freudyen bir bakış açısı bu durumu katı tuvalet eğitimi veya erken dönem anal saplantılarla açıklarken, Adleryan perspektif bu araştırmacının zihninde yarattığı 'mutlak kusursuzluk' (ulaşılamaz kurgusal nihai hedef) idealinin bugünkü davranışlarını motive ettiğini gösterir; geçmişteki ezici ebeveyn eleştirileri bir neden değil, bireyin bu kusursuzluk kurgusuna sarılmasına yol açan birer malzemedir.
Derin Analiz
Alfred Adler'in kuramının temel taşlarından biri olan kurgusal finalizm, Hans Vaihinger'in 'As If' (Öyle ki) felsefesinden derinlemesine beslenir. Klasik Freudian psikanalizin determinist ve indirgemeci yaklaşımının aksine, bu kavram insan davranışının nedensel (kausal) değil, amaçsal (teleolojik) bir temele dayandığını öne sürer. Bireyin gerçekte var olup olmadığını kanıtlayamadığı, hatta ulaşılması imkansız olabilecek nihai hedefleri (örneğin kusursuzluk, mutlak güvenlik veya üstünlük arayışı) birer 'kurgu' olarak benimser ve tüm psikolojik dinamiklerini bu kurgusal hedefe ulaşma yönünde şekillendirir. Nörobilişsel ve davranışsal açıdan bakıldığında bu durum, beynin gelecekteki olası senaryoları simüle etme ve ödül mekanizmalarını henüz gerçekleşmemiş yaşantılara göre optimize etme kapasitesiyle örtüşür. Birey, bu kurgusal hedefleri birer pusula olarak kullanarak anı anlamlandırır ve eylemlerini bu doğrultuda organize eder.
Etimoloji
Latince 'fictio' (uydurma, yaratma, şekillendirme) ve 'finalis' (sona ait, amaçsal) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; Adleryan psikolojide teleolojik yönelimi ifade eder.
Karıştırmayın
Freudyen psikodinamik determinizm ile sıklıkla karıştırılır; ancak determinizm davranışı geçmiş yaşantılara ve travmalara bağlarken, kurgusal finalizm gelecekteki öznel amaçlara ve bilişsel kurgulara odaklar. Ayrıca yönlendirici kurgu (guiding fiction) ile yakından ilişkili olmakla birlikte, yönlendirici kurgu daha çok bireyin genel yaşam tarzını şekillendiren pratik inançları kapsar.