Literalizm
Literalism
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğun, 'Ağzını bıçak açmıyor' deyimini duyduğunda, gerçekten ağzından bıçak çıkmadığını düşünerek dehşete kapılması veya bir metni ele alırken mecazları ve metaforları tamamen göz ardı edip yalnızca yazılı kelimelerin literal karşılığına takılıp kalması literalizmin klasik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Bilişsel gelişim ve klinik psikoloji bağlamında literalizm, Jean Piaget'nin objektif sorumluluk kavramında görüldüğü üzere, soyutlamadan yoksun, somut gerçekliğe ve kuralın ya da metnin zahiri anlamına mutlak surette sadık kalma eğilimidir. Bilişsel gelişim evrelerinde özellikle işlem öncesi dönemden somut işlemsel döneme geçişte, çocukların niyetleri veya bağlamı göz ardı ederek kuralın ya da ifadenin yalnızca harfi harfine anlamına odaklanmasıyla belirginleşir. Hipnoz literatüründe ise tranzun bir göstergesi olarak iddia edilse de, deneysel bulgular bu durumun bilişsel ve telkine yatkınlık dinamikleriyle karmaşık bir etkileşim içinde olduğunu ve evrensel bir geçerliliğe sahip olmadığını göstermektedir.
Etimoloji
Latince 'littera' (harf) kökünden türetilmiş olup, kelimenin tam anlamıyla 'harfiyancılık' veya metne/olguya en salt haliyle bağlı kalma durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Somut düşünme (concrete thinking) ile sıklıkla karıştırılır; somut düşünme daha geniş bir bilişsel kısıtlılığı kapsarken, literalizm özellikle metinlerin, yönergelerin veya olguların zahiri anlamlarına gösterilen katı sadakati imler.