Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Madde Rehabilitasyonu

Drug Rehabilitation

Tanım

Madde bağımlılığı olan bir bireyin, kullanımını sonlandırmasını ve bu yoksunluğu kalıcı kılmasını sağlayan çok boyutlu müdahaleler bütünü.

Örnek Vaka / Uygulama

On yıldır opiat bağımlılığı öyküsü olan otuz yaşındaki bir danışanın, yatarak tedavi gördüğü klinikte hem farmakolojik idame tedavisi alması hem de bilişsel yeniden yapılandırma seansları yoluyla yüksek riskli sosyal ortamlarda başa çıkma stratejileri geliştirmesi.

Derin Analiz

Madde rehabilitasyonu; farmakolojik detoksifikasyon süreçlerinin ötesine geçerek, nörobiyolojik ödül mekanizmalarındaki değişimi, bilişsel esneklik kayıplarını ve çevresel tetikleyicileri ele alan interdisipliner bir süreçtir. Mezolimbik dopaminerjik yolaktaki kronik adaptasyonların bireyin karar alma ve dürtü kontrol kapasitesi üzerinde yarattığı dezavantajları telafi etmeyi amaçlar. Süreç genellikle motivasyonel mülakat, bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve nüks önleme (relapse prevention) modelleriyle harmanlanarak nöroplastisitenin sağlıklı adaptasyonunu destekler.

Etimoloji

Latince 're-' (geri, yeniden) + 'habilis' (uygun, becerikli, ehil) kökünden türetilen 'rehabilitare' (eski durumuna getirme, iyileştirme) fiiline dayanır.

Karıştırmayın

Detoksifikasyon (yalnızca akut yoksunluk belirtilerini yöneten biyolojik arındırma aşamasıdır; rehabilitasyon ise bunu takip eden uzun vadeli psikososyal uyum sürecidir).