Mentalizasyon
Mentalization
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Sevgilisinin mesajına geç yanıt vermesi üzerine 'Kesin beni terk edecek' düşüncesine kapılıp öfke nöbeti geçiren bir danışanın, terapist eşliğinde 'Şu an kendimi reddedilmiş hissediyorum ama bu onun meşgul olabileceği gerçeğini değiştirmez' diyerek kendi zihinsel durumunu dış gerçeklikten ayırt etmesi.
Derin Analiz
Mentalizasyon, bireyin hem kendi iç dünyasının niyet, arzu, inanç ve duygularını hem de sosyal çevresindeki diğer ötekilerin zihinsel durumlarını sezgisel ve yansıtıcı bir biçimde okuyabilme kapasitesidir. Gelişimsel psikoloji ve ekollerin kesişim kümesinde yer alan bu kavram, Peter Fonagy ve Anthony Bateman tarafından klinik literatüre kazandırılmış; özellikle erken dönem güvenli bağlanma deneyimlerinin bu kapasitenin nörobiyolojik ve psikolojik inşasındaki temel taşı olduğu kuramsallaştırılmıştır. Sınırda (Borderline) Kişilik Bozukluğu başta olmak üzere birçok patolojide, aşırı duygusal uyarılma anlarında bu kapasitenin geçici olarak çöktüğü gözlemlenmektedir. Mentalizasyon Temelli Terapi (MBT), hastanın bu üst-bilişsel eksikliğini onarmayı ve duygu düzenleme becerilerini güçlendirmeyi hedefler.
Etimoloji
Karıştırmayın
Empati ile sıklıkla karıştırılır; empati daha çok duygusal rezonans ve duygulanım paylaşımını içerirken, mentalizasyon bilişsel bir üst-farkındalık ve zihin durumlarını okuma sürecidir.