Olumsuz Ön-hazırlama
Negative Priming
Tanım
Daha önce bilinçli veya yarı-bilinçli olarak görmezden gelinmesi (ihmal edilmesi) istenen bir uyarıcının, sonradan hedef uyarıcı olarak sunulduğunda tepki süresini yavaşlatması ve hata payını artırması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcıya ekranda aynı anda kırmızı ve mavi harfler gösterilir ve yalnızca mavi harfi okuması, kırmızı harfi ise tamamen görmezden gelmesi (ihmal etmesi) söylenir. Bir sonraki denemede, katılımcıdan bu kez kırmızı harfi okuması istenir. Katılımcının bir önceki denemede bastırmak zorunda kaldığı kırmızı harfi hedef olarak algılaması ve ona tepki vermesi, normalden daha uzun sürer ve hata olasılığı artar.
Derin Analiz
Bilişsel kontrol ve seçici dikkat mekanizmalarının işleyişini inceleyen temel bir fenomen olan olumsuz ön-hazırlama, beynin çevredeki uyarıcı kalabalığını nasıl filtrelediğini açıklar. Birey, odaklandığı hedef dışındaki çeldirici uyarıcıları aktif olarak bastırmak (ketlemek) zorundadır. Bu bastırma mekanizması, çeldiricinin aktivasyon eşiğini geçici olarak düşürür. Eğer hemen sonraki uyarı döngüsünde bu bastırılan çeldirici yeni hedef haline gelirse, sistem onu tekrar aktive etmekte zorlanır. Bu durum, reaksiyon süresinde gecikmeye ve bilişsel maliyete yol açar. Nörobiyolojik düzeyde, bu sürecin prefrontal korteks ve bazal ganglionlar arasındaki ketleyici devrelerin eşgüdümlü çalışmasıyla gerçekleştiği düşünülmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'negative' [olumsuz, ketleyici] ve 'priming' [Latince: primus, ilk/öncül] kelimelerinin birleşiminden oluşan, bilişsel psikoloji literatürüne yerleşmiş bir bileşik terimdir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele