On Altı Kişilik Faktörü Envanteri (16PF)
Sixteen Personality Factor Questionnaire (16PF)
Tanım
Raymond B. Cattell ve meslektaşları tarafından geliştirilen; bireylerin kişilik yapısını 16 temel kaynak özellik ve 5 küresel faktör üzerinden değerlendiren kapsamlı bir öz-bildirim envanteridir.
Örnek Vaka / Uygulama
İK uzmanı bir psikolog, kurumsal liderlik potansiyeli yüksek adayları seçmek için 16PF uygular. Adayın 'sıcakkanlılık' ve 'sosyal cesaret' ölçeklerinde düşük, fakat 'kural-bilinci' ve 'mükemmeliyetçilik' ölçeklerinde aşırı yüksek skorlar alması; onun teknik işlerde başarılı olabileceğini ancak kriz anlarında esneklik göstermekte zorlanabileceğini ampirik olarak ortaya koyar.
Derin Analiz
16PF, psikometrik teoride faktör analizi yöntemiyle türetilmiş en köklü ve ampirik temelli kişilik envanterlerinden biridir. Cattell, sözcüksel hipotezden hareketle insan davranışını açıklayan temel boyutları indirgemeye çalışmış, nihayetinde sıcakkanlılık, duygusal kararlılık, baskınlık gibi 16 birincil kaynak trait (kaynak özellik) belirlemiştir. Bu birincil ölçekler daha sonra dışadönüklük, bağımsızlık, katı yüreklilik, kaygı ve öz-denetim olmak üzere 5 üst düzey (global) faktör altında kümelenir. Klinik ve endüstriyel psikolojide bireyin davranışsal eğilimlerini, mesleki uyumunu ve psikopatolojik risk alanlarını haritalandırmakta kullanılır. Testin güvenirliği ve geçerliği yüksek olmakla birlikte, öz-bildirim ölçeklerinin dezavantajı olan sosyal istenirlik yanlılığına karşı dikkatli bir klinik yorumlama gerektirir.
Etimoloji
Latince 'sexdecim' (on altı) + 'persona' (maske, kişilik) ve Latince 'invenire' (bulmak, ortaya çıkarmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Beş Faktör Kişilik Envanteri (NEO-PI-R / Big Five) ile sıklıkla karıştırılır; Big Five daha çok geniş beşli yapı üzerine kuruluyken, 16PF daha granüler bir yaklaşımla 16 alt faktör ve bunların arkasındaki 5 üst kümeyle çalışır.
Keşfetmeye Devam Edin
Faktör Analizi
Faktör Analizi
Factor Analysis
Gözlenen çok sayıda birbiriyle ilişkili değişkeni, aralarındaki ortak varyansı temel alarak daha az sayıda gizli ve soyut değişkene (faktöre) indirgeyen çok değişkenli bir istatistiksel yöntem.
İncele
Kaynak Özellik
Kaynak Özellik
Source Trait
Raymond Cattell'in kişilik kuramında, faktör analizi yoluyla tespit edilen ve doğrudan gözlemlenebilen yüzey özelliklerinin temelini oluşturan, bunları belirleyen kökensel kişilik boyutları.
İncele
Öz-bildirim Envanteri
Öz-bildirim Envanteri
Self-report İnventory
Bireylerin kendi tutumlarını, duygularını, davranışlarını veya kişilik özelliklerini belirli derecelendirme ölçekleri üzerinden doğrudan yanıtladığı psikolojik değerlendirme aracı.
İncele