Öz Odaklı Başa Çıkma
Self-focused Coping
Tanım
Stresli durumlarda kişinin tamamen kendini suçlaması ve sosyal etkileşimden kaçınarak içe kapanmasıyla karakterize maladaptatif başa çıkma stratejisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek lisans tez savunmasında başarısız olan bir öğrencinin, komitenin sorularının haksız olabileceğini veya hazırlık sürecindeki dışsal aksaklıkları hiç hesaba katmadan, 'Her şey tamamen benim aptallığım yüzünden mahvoldu, kimseyle görüşmek istemiyorum' diyerek odasına kapanması ve günlerce arkadaşlarıyla iletişim kurmaması.
Derin Analiz
Öz odaklı başa çıkma, stresörlerin bilişsel değerlendirmesinde dışsal etkenlerin göz ardı edilip kontrol odağının tamamen bireyin kendisine yöneltildiği bir süreçtir. Birey, yaşadığı olumsuzluğu kendi yetersizliklerine atfederken aynı zamanda sosyal destek ağlarından soyutlanır. Bu çift yönlü mekanizma—özsuçlama ve sosyal izolasyon—stres hormonlarının (kortizol ve adrenalin) salınımını kronikleştirerek hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksını sürekli aktive eder. Klinik açıdan, bu tarz başa çıkma stilleri major depresif bozukluk, yaygın anksiyete ve travma sonrası stres belirtilerinin gelişiminde ve sürdürülmesinde güçlü birer yordayıcıdır.
Etimoloji
İngilizce 'self' (öz, kendi) ve 'focus' (odaklanmak) sözcüklerinin bileşiminden türetilen 'coping' (başa çıkma, üstesinden gelme) terimiyle türetilmiştir; kökeni Eski İngilizceye ve Orta Lâtinceye dayanır.
Karıştırmayın
Problem odaklı başa çıkma (sorunu çözmeye yönelik yapay adımlar içerir, öz odaklı başa çıkmada ise eylem yoktur, pasif içe kapanma ve suçluluk vardır).
Keşfetmeye Devam Edin
Sosyal İzolasyon
Sosyal İzolasyon
Social İsolation / Social Withdrawal
🔹 1. (social isolation): Bir bireyin diğer insanlarla olan temasının gönüllü veya gönülsüz olarak tamamen ya da yakın bir düzeyde yoksun olması durumu. 🔹 2. (social withdrawal): Bireyin kişilerarası ilişkilerden aktif olarak uzaklaşması, genellikle kayıtsızlık, duygusal kopukluk ve mesafeli bir tutumla karakterize edilen davranışsal yönelimdir.
İncele
Kontrol Odağı
Kontrol Odağı
Locus Of Control
Bireylerin yaşamlarında gerçekleşen olayların sonuçlarını kendi çaba ve niteliklerine mi yoksa dışsal güçlere mi bağladıklarını belirleyen temel motivasyonel yönelim yapılaşmasıdır.
İncele