Özdeşlik İlkesi
İdentity Principle
Tanım
Bir nesnenin ya da önermenin kendisiyle aynı olduğunu, X ile Y özdeş olduğunda ikisi hakkında kurulan ifadelerin aynı doğruluk değerine sahip olacağını savunan mantık ve gelişim psikolojisi ilkesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğa iki özdeş top hamur verilir. Çocuk her iki topun da aynı miktarda hamur içerdiğini kabul eder. Araştırmacı, toplardan birini alıp ince ve uzun bir silindir haline getirir. Özdeşlik ilkesini kavramış bir çocuk, şekil değişmesine rağmen hamurun miktarının aynı kaldığını, çünkü 'başlangıçtaki aynı hamur' olduğunu bilir.
Derin Analiz
Özdeşlik ilkesi, hem klasik mantığın temel yasalarından (düşünce kanunları) biri hem de Jean Piaget’nin bilişsel gelişim kuramında korunum (conservation) kazanımının alt yapısını oluşturan kritik bir bilişsel eşiktir. Mantıksal düzlemde 'A, A'dır' (A = A) formülüyle özetlenir; burada terimlerin semantik ve epistemolojik tutarlılığı mutlak bir biçimde korunur. Piagetyen perspektifte ise çocuk, nesnelerin biçimi veya mekânsal konumu değişse bile özdeşliğinin (kimliğinin) değişmediğini kavradığında bu ilkeyi içselleştirmiş olur. Örneğin, suyun uzun bir bardaktan yayvan bir kaba dökülmesi durumunda miktarının aynı kalması, çocuğun nesnenin özdeşlik ilkesini kavramasıyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'identitas' (aynılık, benzerlik, özdeşlik) kelimesinden türetilmiş olup, mantıktaki temel varoluşsal ve tutarlılık yasalarını ifade eder.
Karıştırmayın
Çelişmezlik ilkesi (bir önermenin aynı anda hem doğru hem yanlış olamayacağı kuralı) ve üçüncü halin dışlanması ilkesi ile karıştırılır; özdeşlik ilkesi doğrudan kavramların ve varlıkların birbirine eşitliğini ve tutarlılığını hedefler.