Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Özümseme Yasası

Law Of Assimilation

Tanım

Organizmaların yeni ve yabancı durumşara, daha önceden aşina oldukları benzer durumlarda sergiledikleri tepki kalıplarıyla yaklaşma eğilimini tanımlayan ilke.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında klasik bir Skinner kutusunda lever (kol) basma eğitimi almış bir kemirgenin, mekanizması hafifçe değiştirilmiş yeni bir kutuya konulduğunda dahi ilk olarak eski koldaki basma tepkisini tekrarlaması; veya bir çocuğun hayatında ilk kez gördüğü tüylü bir evcil hayvanı (örneğin rakun) daha önceden bildiği 'kedi' şemasıyla özümseyerek aynı sesle yaklaşması.

Derin Analiz

E. L. Thorndike'ın öğrenme kuramı ve bilişsel psikolojinin erken dönem kökenlerinde yer alan özümseme yasası, uyarıcı-tepki (S-R) bağlamında eski deneyimlerin yeni durumlara aktarılmasını inceler. Bilişsel düzeyde, bireyin yeni karşılaştığı bir uyarıcıyı mevcut bilişsel şemalarına entegre etme mekanizmasının davranışsal izdüşümüdür. Nöral düzeyde ise, duyusal girdinin prefrontal korteks ve hipokampal ağlar tarafından işlenirken, geçmiş engramlarla (bellek izleriyle) eşleşme arayışının bir sonucudur. Beyin, enerji tasarrufu ve adaptif hız kazanımı için yeni olanı 'bilinen' üzerinden kodlama eğilimi gösterir.

Etimoloji

Latince 'ad-' (yönelme, -e doğru) + 'similis' (benzer) kökünden türetilen 'assimilation' (benzeştirme/özümseme) kavramının, Thorndikeyen öğrenme kuramlarındaki yasalılık (law) atfıyla birleşmesinden meydana gelmiştir.

Karıştırmayın

Genelleme (generalization) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; genelleme uyarıcı benzerliğine dayalı otomatik bir yayılımı ifade ederken, özümseme daha aktif bir bilişsel kategorizasyon ve eski tepki kalıbını yeni duruma uyarlama sürecini kapsar.