Paradoksal Niyet
Paradoxical İntention
Tanım
Bireyin korktuğu veya kaçındığı semptomu bilinçli olarak abartması ya da o eylemi gerçekleştirmeyi istemesi esasına dayanan psikoterapotik tekniktir.
Örnek Vaka / Uygulama
Topluluk önünde konuşma yaparken ellerinin titreyeceğinden aşırı derecede korkan ve bu nedenle sosyal ortamlardan kaçınan bir danışana, bir sonraki konuşmasında ellerini bilerek, en abartılı ve sarsıntılı şekilde titretmeye çalışması ve bunu adeta bir performans haline getirmesi söylenir. Danışan bu durumu deneyimlediğinde, felaket senaryolarının gerçekleşmediğini ve kontrolün aslında kendi elinde olduğunu fark ederek anksiyete düzeyinde belirgin bir düşüş yaşar.
Derin Analiz
Viktor Frankl’ın logoterapi ekolünden türettiği bu teknik, temelini beklenti anksiyetesi (anticipatory anxiety) döngüsünün kırılmasından alır. Bireyin semptomu engelleme çabası (hiper-niyet), sempatik sinir sisteminin aktivasyonunu artırarak korkulan sonucun gerçekleşme olasılığını yükseltir. Paradoksal niyet, hastaya semptomunu iradi olarak abartma talimatı vererek bu kaçınma döngüsünü tersine çevirir. Bu süreçte mizah unsuru devreye girer; hasta, korktuğu durumla alay edebilme yetisi kazandığında (kendini mesafelendirme / self-detachment), bilişsel hata olan felaketleştirme (catastrophizing) ortadan kalkar ve anksiyetenin sürdürücü kısır döngüsü bozulur.
Etimoloji
Latince 'contra/praeter' (karşı/öte) kökenli 'paradoxum' (beklenmedik, akıl almaz durum) ile Latince 'intentio' (yönelme, germe, amaçlama) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Maruz bırakma terapisi (exposure therapy) ile sıkça karıştırılır; ancak maruz bırakmada birey korkulan uyaranla kademeli olarak yüzleştirilirken, paradoksal niyette bireyin bizzat korkulan semptomu ya da kaçınılan durumu iradi olarak üretmesi ve abartması esastır.
Keşfetmeye Devam Edin
Logoterapi
Logoterapi
Logotherapy
İnsanın varoluşsal krizlerini ve anlam arayışını merkeze alan, Viktor Frankl tarafından geliştirilmiş bir psikoterapi yaklaşımı.
İncele
Beklenti Anksiyetesi
Beklenti Anksiyetesi
Anticipatory Anxiety
Olası olumsuz sonuçlar, tehlikeler veya sosyal değerlendirmeler barındıran gelecekteki bir durum ya da olay nedeniyle yaşanan yoğun endişe, kaygı ve buna eşlik eden somatik gerginlik durumudur.
İncele
Bilişsel Yeniden Yapılandırma
Bilişsel Yeniden Yapılandırma
Cognitive Restructuring
Bireylerin işlevselliği bozan otomatik düşüncelerini ve bilişsel çarpıtmalarını fark edip bunları daha adaptif ve gerçekçi alternatifleriyle değiştirmesini amaçlayan psikoterapötik müdahale.
İncele