Pekiştirme Terapisi
Reinforcement Therapy
Tanım
Edimsel koşullama ilkelerine ve olumlu pekiştireçlerin kullanımına dayanan, davranış değişikliği başlatmayı ve sürdürmeyi amaçlayan klinik bir müdahale sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik otizm spektrum bozukluğu tanısı alan 6 yaşındaki bir çocuğun sosyal iletişim becerilerini artırmak amacıyla yürütülen seanslarda, çocuk her göz teması kurduğunda veya talep edilen ifadeyi net bir şekilde söylediğinde terapist tarafından token (jeton) ekonomisi sistemiyle ödüllendirilir. Biriken tokenler çocuk tarafından önceden belirlenmiş bir oyuncağa dönüştürülür, böylece istenen davranışın sıklığı belirgin şekilde artar.
Derin Analiz
Pekiştirme terapisi, B.F. Skinner'ın radikal davranışçılık ve edimsel koşullama paradigmalarına dayanan ampirik temelli bir yaklaşımdır. Temel mekanizma, istenen davranışların ardından olumlu pekiştireçler (birincil veya ikincil ödüller) sunarak bu davranışların frekansını artırmayı ve pekiştirilmeyen maladaptif davranışların sönmesini (extinction) sağlamaktır. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, mezolimbik dopaminerjik yolağın aktivasyonu ve ödül beklentisi ile nükleus akkumbens üzerinden pekiştirme döngüsünün pekiştirilmesiyle doğrudan ilişkilidir. Klinik uygulamada hedef davranışlar operasyonel olarak tanımlanır, bazil alım (baseline) ölçümleri yapılır ve sistematik bir pekiştirme tarifesi (örneğin sürekli veya aralıklı pekiştirme) uygulanır.
Etimoloji
İngilizce 'reinforce' (Fransızca 'renforcer': yeniden güçlendirmek, 're-' [tekrar] + 'en- [içinde/yapmak] + 'fort' [güçlü]) ve 'therapy' (Yunanca 'therapeia': iyileştirme, tedavi) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Aversif terapi ile karıştırılabilir; ancak aversif terapide istenmeyen davranışı ortadan kaldırmak için cezalandırma veya rahatsız edici uyaranlar kullanılırken, pekiştirme terapisinde odak noktası tamamen olumlu pekiştireçler ve ödüllendirme mekanizmalarıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele