Aversif Terapi
Deterrent Therapy
Tanım
İstenmeyen bir davranışın sıklığını azaltmak amacıyla, bu davranışın ardından hoş olmayan bir uyaranın (aversif uyaran) verilmesini içeren klasik koşullanma temelli bir davranış değiştirme yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik alkol bağımlılığı olan bir danışana, alkolle birlikte mide bulantısına yol açan disülfiram (Antabus) benzeri bir ajan verildiğinde, danışan alkolün tadını ve kokusunu kısa süre içinde yoğun bir bulantı ve fiziksel rahatsızlıkla zihinsel olarak eşleştirir. Birkaç eşleşmenin ardından alkol kokusu bile tek başına bulantı tetikleyicisi haline gelir ve maddeye karşı koşullu bir kaçınma davranışı gelişir.
Derin Analiz
Aversif terapi, temelini Pavlovyen (klasik) koşullanma ilkelerinden ve Edward Thorndike'ın Etki Kanunu'ndan alır. Klinik pratikte, alkol bağımlılığı, cinsel sapmalar veya kompülsif zararlı alışkanlıklar gibi durumlarda, hedef davranışın nörolojik olarak ödüllendirici etkisini cezalandırıcı veya rahatsız edici bir duyumla eşleştirerek söndürmeyi amaçlar. Nörobiyolojik düzeyde, limbik sistemdeki ödül devrelerinin (özellikle mezolimbik dopaminerjik yolağın) işleyişini, acı veya bulantı gibi viseral tepkileri tetikleyen otonomik sinir sistemi yanıtlarıyla baskılamaya dayanır. Ancak modern klinik psikolojide etik tartışmalar, hasta özerkliği ve daha insancıl alternatiflerin (örneğin Bilişsel Davranışçı Terapi veya Kabul ve Kararlılık Terapisi) yükselişi nedeniyle kullanımı oldukça sınırlıdır.
Etimoloji
Latince 'aversio' (uzaklaşma, kaçınma) ve Yunanca 'therapeia' (tedavi, bakım) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Aşırı derecede maruz bırakma (flooding) veya sistematik duyarsızlaştırma ile karıştırılabilir; ancak bu yöntemler korku ve kaygıyı azaltmaya yönelikken, aversif terapi halihazırda var olan maladaptif bir zevk veya alışkanlık zincirini kırmak için rahatsız edici uyaran ekler.