Sağduyu
Common Sense
Tanım
Genel kabul gören, özel bir uzmanlık gerektirmeyen, isabetli muhakeme ve günlük yaşam pratiklerine dayanan inançlar ve önermeler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir trafikte kalındığında şoförün 'ana yoldan gitmek her zaman daha hızlıdır' şeklindeki varsayımı yerine anlık alternatif sokakları değerlendirmesi, sağduyusal bir sezginin ötesine geçerek analitik düşünmeyi gerektiren durumlara örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve epistemoloji bağlamında sağduyu, karmaşık tümevarımsal mantık yürütme süreçlerinden ziyade, örtük bellek, kültürel aktarım ve sezgisel karar verme mekanizmalarının bir ürünüdür. Uzmanlık gerektirmeyen bu bilişsel zemin, bireyin çevresel uyaranları hızlı ve pratik bir şekilde anlamlandırmasını sağlar. Ancak bilimsel metodoloji ve eleştirel düşünce açısından, önyargılara ve bilişsel yanılsamalara açık olması nedeniyle zaman zaman sistematik hatalar barındırabilir.
Etimoloji
Latince 'sensus communis' (ortak duyu) kavramından türetilmiş olup, antik felsefede bireylerin paylaştığı temel algı ve yargı kapasitesini ifade eder.
Karıştırmayın
Sezgi (intuition) genellikle ani ve kaynağı belirsiz bir içsel bilişsel patlama iken, sağduyu toplumsal olarak paylaşılan ve mantıksal temel dayanakları olan daha geniş bir yargı çerçevesidir.