Saha Bağımlılığı
Field Dependence
Tanım
Bireyin algısal ve bilişsel süreçlerinde içsel ipuçlarından ziyade dış çevresel referanslara öncelik vermesiyle karakterize edilen bilişsel stil.
Örnek Vaka / Uygulama
Gizli Şekiller Testi'ne katılan saha bağımlı bir birey, karmaşık ve karmaşık çizgilerle gizlenmiş geometrik bir üçgeni bulmakta zorlanır. Çünkü bireyin algısı, üçgenin kendisinden ziyade onu çevreleyen büyük desenin (alanın) baskın görsel yapısı tarafından domine edilir.
Derin Analiz
Saha bağımlılığı, bireylerin çevresel uyarıcıları nasıl işlediğini ve organize ettiğini inceleyen bilişsel stiller alt alanının temel yapı taşlarından biridir. Bu stile sahip bireyler, bütünsel (holistik) bir algı eğilimi sergilerler; yani bir uyarıcıyı veya nesneyi içinde bulunduğu arka plandan/bağlamdan soyutlamakta zorlanırlar. Nörobiyolojik düzeyde, görsel-uzamsal bilgiyi işleyen sağ hemisfer ile dikkat ve yürütücü işlevleri yöneten prefrontal korteks arasındaki ağ bağlantılarındaki varyasyonlarla ilişkilendirilmiştir. Klinik ve sosyal psikoloji bağlamında, saha bağımlı bireylerin dış otoriteye, sosyal ipuçlarına ve başkalarının görüşlerine daha duyarlı oldukları; belirsizlik durumlarında ise harici yönlendirmelere yönelme eğilimi gösterdikleri ampirik olarak gösterilmiştir. Ölçümünde sıklıkla Çubuk-Çerçeve Testi (Rod-and-Frame Test) ve Gizli Şekiller Testi (Embedded Figures Test) kullanılır.
Etimoloji
İngilizce 'field' (alan, saha) ve 'dependence' (bağımlılık, tabi olma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Bilişsel stiller literatüründe 1950'lerde Herman Witkin ve meslektaşları tarafından mekansal algı araştırmaları sırasında kavramsallaştırılmıştır.
Karıştırmayın
Saha bağımsızlığı (karşıt bilişsel stil; uyarıcıları bağlamından bağımsız olarak analitik bir şekilde algılama eğilimi) ve dikkat eksikliği (nörogelişimsel bir işlev bozukluğu; saha bağımlılığı ise nörotipik çeşitlilik gösteren bir algısal stildir).