Salisilizm
Aspirin Poisoning
Tanım
Yüksek dozlarda asetilsalisilik asit veya diğer salisilatların alımına bağlı olarak gelişen, merkezi sinir sistemi ve metabolik dengeyi bozan akut veya kronik zehirlenme durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetmiş iki yaşındaki bir bireyin, kronik eklem ağrılarını hafifletmek amacıyla hekim kontrolü dışında yüksek dozda düzenli aspirin alması sonucunda gelişen şiddetli kulak çınlaması, işitme kaybı, bilinç bulanıklığı ve laboratuvar testlerinde saptanan ciddi metabolik asidoz tablosu.
Derin Analiz
Salisilizm, salisilatların sistemik toksisitesini tanımlar. Bu durum, özellikle hücresel düzeyde oksidatif fosforilasyonun ayrışmasına (uncoupling) yol açarak mitokondriyal solunumu bozar ve hücre içi ısı üretimini ve laktik asit birikimini artırır. Biyokimyasal açıdan ilk bulgulardan biri, solunum merkezinin doğrudan uyarılmasıyla ortaya çıkan solunumsal alkalozdur; bunu ilerleyen evrelerde metabolik asidoz takip eder. Klinik tabloda kulak çınlaması (tinnitus), baş dönmesi, hipernezi ve ağır vakalarda nörolojik yıkım gözlenebilir. Tanı ve yönetiminde kan gazı analizleri ve salisilat düzeylerinin takibi hayati önem taşır.
Etimoloji
Latince 'salix' (söğüt ağacı) kökünden türetilen salisilat bileşiklerinin toksik düzeyde birikimini ifade eden klinik bir terimdir.
Karıştırmayın
Asetaminofen toksisitesi ile karıştırılabilir; ancak asetaminofen doğrudan hepatotoksisiteye yol açarken, salisilizm öncelikle kulak çınlaması, solunumsal alkaloz ve asit-baz dengesizlikleriyle karakterizedir.