Sandviç Kuşak
Sandwich Generation
Tanım
Orta yaş yetişkinlerinin hem bağımlı çocuklarının bakımını üstlenmesi hem de yaşlanan ve desteğe ihtiyaç duyan ebeveynlerine aynı anda bakım veren konumunda olması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
44 yaşında bir şirket yöneticisi olan Seda, bir yandan üniversite sınavına hazırlanan ergen lise öğrencisi oğlunun akademik ve duygusal ihtiyaçlarıyla ilgilenirken, diğer yandan Alzheimer teşhisi konmuş 78 yaşındaki annesinin günlük bakımını üstlenmektedir. İş ve ev arasında sıkışan Seda, son altı aydır sürekli anksiyete, uyku bozukluğu ve derin bir tükenmişlik hissiyle başvurduğu klinik psikiyatri seanslarında, hiçbir şeye yetişemediği yönünde yoğun bir suçluluk ve yetersizlik algısı bildirmektedir.
Derin Analiz
Sandviç kuşak dinamikleri, bireylerin çift yönlü bakım yükü altında kalmasıyla karakterizedir. Demografik olarak uzayan insan ömrü, geç ebeveynlik trendleri ve ekonomik dalgalanmalar bu popülasyonun üzerindeki psikososyal baskıyı, yani bakım veren yükünü (caregiver burden) katlanarak artırmaktadır. Klinik gözlemler, bu bireylerin kronik zaman yoksulluğu yaşadığını, kişisel özbakım aktivitelerini (egzersiz, uyku hijyeni vb.) askıya aldığını ve maladaptif başa çıkma mekanizmalarına (artan sigara kullanımı, duygusal yeme vb.) yöneldiğini göstermektedir. Kronik stres aksı olan HPA ekseninin sürekli aktivasyonu, majör depresif bozukluk, tükenmişlik sendromu ve somatik rahatsızlıklar için zemin hazırlar.
Etimoloji
İngilizce 'sandwich' (iki dilim ekmek arasında kalan malzeme metaforu) ve 'generation' (nesil, kuşak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş sosyolojik bir terimdir. İlk kez 1981 yılında sosyal hizmet uzmanları Dorothy Miller ve Elaine Brody tarafından literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Bakım veren yorgunluğu (caregiver burnout) ile sıkça karıştırılır; ancak bakım veren yorgunluğu bu durumun bir sonucu veya eşlikçisi iken, sandviç kuşak kavramı spesifik olarak iki farklı nesile (çocuklar ve yaşlı ebeveynler) aynı anda bakım verme demografik pozisyonunu tanımlar.
Keşfetmeye Devam Edin
Kronik Stres
Kronik Stres
Chronic Stress
İçsel veya dışsal stres faktörlerinin uzun süre devam etmesi sonucunda ortaya çıkan, bedensel ve ruhsal uyum mekanizmalarının tükenmesiyle karakterize sürekli uyarılmışlık halidir.
İncele
HPA Aksı
HPA Aksı
HPA Axis
Hipotalamus, hipofiz bezi ve adrenal korteks arasındaki karmaşık geri bildirim döngüsünü ifade eden, vücudun strese verdiği ana hormonal yanıt sistemidir.
İncele