Seçici Hatırlama
Selective Retention
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Siyasi bir tartışmayı izleyen iki farklı görüşe sahip bireyin, kendi dünya görüşlerini destekleyen argümanları detaylı ve hatasız bir şekilde hatırlarken, karşı tarafın sunduğu güçlü kanıtları ya tamamen unutması ya da çarpıtarak hatırlaması seçici hatırlamanın klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmaları bağlamında seçici hatırlama, insan zihninin bilişsel tutarlılığı koruma ve bilişsel çelişkiyi (cognitive dissonance) minimize etme mekanizmasının kritik bir bileşenidir. Bellek, passive bir kayıt cihazı değil, aktif ve yeniden yapılandırıcı bir süreçtir. Kodlama, depolama ve geri çağırma evrelerinde bireyin mevcut şemaları, duygusal uyarılma düzeyi ve motivasyonel yönelimleri birer filtre görevi görür. Var olan inançları destekleyen anılar güçlendirilirken, tehdit edici veya çelişkili veriler zayıflatılır ya da tamamen bastırılır. Bu durum, uzun süreli belleğin epigenetik, nörokimyasal ve sinaptik plastisite süreçlerinde duygusal salınımlarla (özellikle amigdala ve hipokampal etkileşimle) doğrudan modüle edilir.
Etimoloji
Latince 'selectus' (seçilmiş, özenle ayrılmış) ve 'retinere' (geride tutmak, alıkoymak) fiillerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Seçici algı (selective perception - bilginin ilk alım ve farkındalık aşamasındaki filtreleme) ve seçici dikkat (selective attention - duyusal girdilerin işlenme aşamasındaki daraltma) kavramlarıyla karıştırılır; seçici hatırlama ise doğrudan depolanmış belleğin geri çağrılması aşamasındaki deformasyon ve filtrelemeyi ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Çelişki
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.
İncele