Sezgisel Bilgi
İntuitive Knowledge
Tanım
Özel bir öğrenme sürecinden ziyade, sözel farkındalık gerektirmeyen örtük veya prosedürel belleğe dayalı olarak öznel yargılara veya içgüdülere dayanan bilgi türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır yoğun bakım hemşireliği yapan bir klinik uzmanın, hastanın henüz hiçbir vital bulgusu bozulmamışken 'iç sesinin' ya da 'gözünün tutmaması' nedeniyle hastada sepsisin başlangıç aşamasında olduğunu fark edip hekimi uyarması ve bu öngörünün laboratuvar sonuçlarıyla doğrulanması sezgisel bilginin somut bir örneğidir.
Derin Analiz
Sezgisel bilgi, bilişsel süreçlerin bilinçdışı katmanlarında işlenen verilerin aniden bilinç alanına çıkmasıyla karakterizedir. Nörobiyolojik açıdan, hipokampal sistemin dolaylı katılımı olmaksızın bazal ganqlia, amigdala ve prefrontal korteksin alt devrelerinin ortak işleyişiyle ortaya çıkar. Bireyin geçmiş deneyimlerini örtük bellek (implicit memory) formatında kodlaması, bu bilginin sonradan rasyonel bir temellendirme olmaksızın 'doğru' hissedilmesini sağlar. Karar verme mekanizmalarında hızlı adaptasyon sağlarken, bilişsel önyargılara ve sezgisel yanılgılara da açık bir zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'intueri' (içine bakmak, gözlemlemek, tefekkür etmek) fiilinden türetilen 'intuitio' kökünden gelmektedir.
Karıştırmayın
Sanrı (delüzyon) ve mantıksal çıkarım ile sıklıkla karıştırılır. Sanrı patolojik bir inanç sistemiyken, sezgisel bilgi gerçek deneyimlerin örtük işlenmesine dayanır; mantıksal çıkarım bilinçli ve analitik adımlarla ilerlerken, sezgi ani ve otomatiktir.