Sınırlı Amnezi
Circumscribed Amnesia
Tanım
Bireyin belirli bir zaman diliminde veya travmatik bir olay anında yaşananları hatırlayamaması ile karakterize, lokalize bellek kaybı biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli bir trafik kazası geçiren ve kazada yakın bir arkadaşını kaybeden 26 yaşındaki bir danışan, kazanın gerçekleştiği andan hastaneye kaldırıldığı ana kadar geçen 4 saatlik zaman dilimindeki hiçbir detayı hatırlamamaktadır. Nörolojik tetkiklerde beyin hasarına rastlanmamasına rağmen, bu zaman aralığına dair tam bir bellek boşluğu mevcuttur.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikopatoloji bağlamında sınırlı amnezi, genellikle dissosiyatif amnezinin alt kategorisi olarak değerlendirilir. Bireyin nörolojik bir hasar (örneğin inme veya travmatik beyin hasarı) olmaksızın, yoğun duygusal stres, psikolojik travma veya tehdit edici olaylar sonrasında belirli bir anı kümesine erişememesi durumudur. Bellek izleri (engram) kodlanmış olabilir ancak üst-bilişsel kontrol mekanizmaları ve yürütücü işlevler, bu bilgilere bilinçli erişimi psikolojik bir savunma mekanizması olarak geçici veya kalıcı olarak bloke eder. DSM-5 kriterlerinde dissosiyatif bozukluklar spektrumunda ele alınır ve organik kökenli amnezilerden (örneğin Korsakoff sendromu veya Alzheimer demansı) ayırt edilmesi klinik değerlendirmede hayati önem taşır.
Etimoloji
Latince 'circumscriptus' (çevresi çizilmiş, sınırlandırılmış) ve Yunanca 'amnesia' (hatırlamama, unutkanlık; 'a-' [olumsuzluk] + 'mneme' [bellek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Lokalize amnezi ile sıklıkla eş anlamlı kullanılır; ancak retrograd amnezi ile karıştırılmamalıdır. Retrograd amnezi genellikle organik beyin hasarına bağlı olarak travma öncesi geniş bir dönemi kapsarken, sınırlı amnezi spesifik bir olayı veya dar bir zaman aralığını hedef alır.