Duygusal Stres
Emotional Stress
Tanım
Tehdit, kayıp, içsel çatışmalar veya özsaygı zedelenmesi gibi durumların tetiklediği psikolojik gerginlik ve huzursuzluk hali.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir iş yerinde sürekli olarak işten çıkarılma tehdidi altında çalışan ve aynı zamanda ailevi sorumluluklarını dengede tutmaya çalışan bir bireyin, sürekli bir çarpıntı, odaklanma güçlüğü, mide krampları ve tükenmişlik hissi yaşaması.
Derin Analiz
Duygusal stres, bireyin başa çıkma kaynaklarının yetersiz kaldığı algılanan çevresel veya içsel baskılar karşısında ortaya çıkan homeostatik bir dengesizlik durumudur. Nörobiyolojik düzeyde, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının ve sempatik sinir sisteminin aktive olmasıyla karakterizedir; kortizol ve katekolamin salınımı fizyolojik uyarılmışlığı artırır. Bilişsel düzeyde ise bireyin tehdit algısı, duygu düzenleme (emotion regulation) stratejilerinin kapasitesini zorlar. Kronikleştiği durumlarda prefrontal korteksteki üst düzey bilişsel işlevler zayıflarken, amigdalanın hiperaktivitesi kalıcı bir alarm durumuna yol açarak anksiyete ve depresif belirtiler için zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'stringere' (sıkmak, germek, daraltmak) kökünden türetilen 'stressus' kelimesi ile Latince 'exmovere' (harekete geçirmek, sarsmak) fiilinden evrilen 'emotion' sözcüğünün birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Akut kaygı (anxiety) ile sıkça karıştırılır; kaygı genellikle belirsiz bir geleceğe yönelik korku ve endişeyi barındırırken, duygusal stres mevcut veya doğrudan algılanan bir baskı kaynağına verilen tepkidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Duygu Düzenleme
Emotion Regulation
Bir bireyin, belirli bir duygunun ya da duygu setinin yoğunluğunu, süresini ve ifade biçimini bilinçli veya otomatik süreçlerle modüle etme kapasitesi.
Tükenmişlik
Burnout
Yoğun ve uzun süreli stresin ardından ortaya çıkan; fiziksel, duygusal ve zihinsel düzeyde derin bir yorgunluk, motivasyon kaybı ve işlevsellikte düşüşle karakterize durum.