Sosyal Determinizm
Social Determinism
Tanım
Bireysel davranışların, biyolojik veya genetik faktörler dışlanarak yalnızca toplumsal olaylar ve kişilerarası deneyimler tarafından belirlendiğini savunan kuramsal yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek suç oranına sahip, sosyoekonomik açıdan dezavantajlı bir mahallede yetişen bir bireyin suç davranışının incelenmesinde; sosyal determinist bir bakış açısı bu eylemi tamamen akran baskısı, yoksulluk kültürü ve yetersiz sosyalleşme süreçleriyle açıklarken, bireyin genetik yatkınlıklarını veya nöropsikolojik dürtü kontrol mekanizmalarını inceleme dışı bırakır.
Derin Analiz
Sosyal determinizm, doğa-yetiştirme (nature-nurture) tartışmalarında keskin bir şekilde 'yetiştirme' tarafında konumlanan, ontolojik olarak indirgemeci bir epistemolojidir. Bireyin fail olma (agency) kapasitesini göz ardı ederek; kültürel normlar, sosyal sınıf, eğitim, dil ve kolektif dinamiklerin insan psikolojisi ve eylemleri üzerindeki mutlak belirleyiciliğini öne sürer. Sosyolojik pozitivizmin kökenlerine kadar uzanan bu perspektif, psikopatolojilerin veya normal davranış kalıplarının kökenini ararken nörobiyolojik veya endokrinolojik süreçleri tamamen paranteze alır. Bilişsel ve klinik psikoloji bağlamında, bu yaklaşımın aşırı (hard) formu ampirik verilerle çelişmektedir; zira modern nörobilim, gen-çevre etkileşiminin (gene-environment interaction) insan davranışını şekillendirmede iki yönlü ve dinamik bir rol oynadığını defalarca kanıtlamıştır.
Etimoloji
Latince 'socialis' (topluma veya topluluğa ait, yoldaş) ve 'determinare' (sınırlandırmak, belirlemek, sonuca bağlamak) fiilinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kültürel determinizm (daha spesifik olarak inanç sistemlerine ve kültürel örüntülere odaklanır) ve biyolojik determinizm (davranışın kökenini tamamen genetik ve fizyolojik yapılara dayandırarak zıt kutupta yer alır).
Keşfetmeye Devam Edin
Kültürel Determinizm
Kültürel Determinizm
Cultural Determinism
Bireysel ve toplumsal davranış kalıplarının, tutumların ve bilişsel süreçlerin büyük ölçüde içinde yaşanılan toplumun kültürel, ekonomik ve sosyal yapıları tarafından şekillendirildiğini savunan teori.
İncele