Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Temel Gereksinim

Basic Need

Tanım

Organizmanın hayatta kalması, biyolojik bütünlüğünü koruması ve homeostazisini sürdürmesi için mutlak surette karşılanması gereken en alt düzeydeki fizyolojik gereksinimler.

Örnek Vaka / Uygulama

Günlerce susuz kalmış bir bireyin dikkatinin ve bilişsel esnekliğinin daralarak yalnızca su bulma davranışına odaklanması, temel gereksinimin hiyerarşik üstünlüğüne ve diğer tüm motivasyonel süreçleri baskılama gücüne somut bir örnektir.

Derin Analiz

Temel gereksinim kavramı, motivasyon psikolojisinde ve organizmal biyolojide homeostatik dengeyi sağlamakla yükümlü birincil dürtüleri ifade eder. Abraham Maslow'un gereksinimler hiyerarşisi kuramının en temel basamağını oluşturur; buna göre yiyecek, su, oksijen, uyku ve sıcaklık gibi fizyolojik tetikleyiciler doyum bulmadan, bireyin bilişsel, estetik veya kendini gerçekleştirme gibi üst düzey güdülenme süreçlerine yönelmesi nörobiyolojik ve adaptif açıdan ikincil planda kalır. Limbik sistem ve hipotalamus ekseninde düzenlenen bu gereksinimler, organizmayı doğrudan hayatta kalma davranışlarına yönlendiren evrimsel mekanizmalarla sıkı sıkıya bağlıdır.

Etimoloji

İngilizce 'basic' (temel, kökensel, Latince 'basis' [taban, ayak]) ve 'need' (ihtiyaç, gereksinim, Eski İngilizce 'nied' [zorunluluk, yokluktan doğan tasa]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

İkincil gereksinimler (sosyal aidiyet, başarı, statü) ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici temel fark, temel gereksinimlerin karşılanmamasının doğrudan somut fizyolojik yıkıma veya ölüme yol açmasıdır.