Temel Sıklık Düzeyi
Base Rate
Tanım
Bir olayın veya özelliğin popülasyon içindeki doğal, müdahalesiz ve koşulsuz genel görülme sıklığı.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikoloji alanında çalışan bir uzmanın, toplumda binde bir oranında (%0.1) görülen nadir bir kişilik bozukluğunu teşhis etmek için %95 doğruluk payına sahip bir tarama testi kullandığını varsayalım. Testi pozitif çıkan bir bireyin gerçekten bu bozukluğa sahip olup olmadığını anlamak için, testin hassasiyeti kadar o bozukluğun popülasyondaki temel sıklık düzeyini de hesaba katmak gerekir. Temel sıklık düşük olduğundan, pozitif sonuçların büyük kısmı yanlış pozitiflerden oluşacaktır.
Derin Analiz
Temel sıklık düzeyi; olasılık kuramı, psikometri ve klinik karar verme süreçlerinde kritik bir öneme sahiptir. Karar vericiler ve araştırmacılar, yeni bir bulgunun veya test sonucunun anlamını değerlendirirken bu istatistiksel arka planı göz ardı etme eğilimindedirler. Bu durum bilişsel psikolojide 'temel oran ihmali' (base rate neglect) olarak adlandırılan sistematik bir önyargıya yol açar. Örneğin, nadir görülen bir klinik patolojinin teşhisinde kullanılan tarama testinin yanlış pozitif oranları düşük olsa bile, hastalığın popülasyondaki temel sıklığı çok düşükse, pozitif test sonucunun gerçek bir hastalığa işaret etme olasılığı sezgisel olarak tahmin edilenden çok daha düşktür. Hem klinik pratikte tanı doğruluğunu artırmak hem de personel psikolojisinde işe alım testlerinin geçerliliğini (yani tüm adaylar işe alınsaydı kaçının başarılı olacağı oranını) ölçmek için bu istatistiki tabanın hesaba katılması zorunludur.
Etimoloji
İngilizce 'base' (temel, dip, taban) ve 'rate' (oran, hız, sıklık) sözcüklerinin birleşimiyle oluşmuştur. Kök olarak Latince 'basis' (kaide, dayanak) ve 'rata' (hesaplanmış miktar, oran) terimlerine dayanır.
Karıştırmayın
Koşullu olasılık (conditional probability) ve olabilirlik (likelihood) ile sıklıkla karıştırılır. Temel sıklık, herhangi bir ek kanıt veya özellik dikkate alınmaksızın popülasyondaki ham ve koşulsuz orandır; diğerleri ise spesifik kanıtlar altındaki olasılık değerleridir.