Tepe Kayması
Peak Shift
Tanım
Uyarıcı genellemesinde, ayırt etme eğitiminden sonra maksimum tepki eğrisinin, pekiştirilmeyen uyarıcıdan uzaklaşarak pekiştirilen uyarıcının ötesindeki bir noktaya kayması olgusu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir güvercine 550 nanometre dalga boyundaki yeşil ışık gagalandığında yiyecek verilir (S+), 500 nanometre dalga boyundaki sarımsı yeşil ışıkta ise hiçbir şey verilmez (S-). Eğitim tamamlandıktan sonra test aşamasında, güvercinin sadece 550 nm'ye değil, 550 nm'den daha uzak bir değer olan 570 nm dalga boyundaki ışığa 550 nm'ye kıyasla çok daha yüksek oranda tepki verdiği gözlemlenir.
Derin Analiz
Tepe kayması, ilk olarak psikolog Hans Köhler ve daha sonra Edward C. Tolman ile Kenneth Spence tarafından operant ve klasik koşullanma süreçlerinde incelenmiştir. Organizma, belirli bir boyutta (örneğin ışık şiddeti veya ses frekansı) iki uyarıcı arasında ayrım yapmayı öğrendiğinde (biri ödüllendirilirken diğeri cezalandırılır veya ödüllendirilmez), tepki eğrisi sadece ödüllendirilen uyarık üzerinde yoğunlaşmaz; aksine, ödüllendirilmeyen uyarıcının zıt yönünde ekstrapolse edilmiş yeni bir uç noktaya kayar. Bu durum, uyarıcı genellemesi ve ayırt etme eğrilerinin (uyarıcı eksitasyon ve inhibisyon gradyanlarının) vektörel çakışması sonucu ortaya çıkar. Estetik bağlamda ise V.S. Ramachandran tarafından uyarıcı-tepki eşleşmesinin evrimsel temellerini açıklamak için kullanılmış ve 'süpernormal uyarıcı' tercihinin nörobiyolojik altyapısını doğrulamıştır.
Etimoloji
İngilizce 'peak' (zirve, tepe) ve 'shift' (kayma, yer değiştirme) kelimelerinin birleşiminden oluşan, davranışçı psikoloji literatürüne kazandırılmış analitik bir terimdir.
Karıştırmayın
Uyarıcı genellemesi (stimulus generalization) ile sıkça karıştırılır; ancak genelleme sadece öğrenilen değere benzer uyarılarda tepkinin yayılmasını ifade ederken, tepe kayması maksimum tepkinin orijinal eğitim değerinin dışına (ötesine) taşmasını açıklar.
Keşfetmeye Devam Edin
Uyarıcı Genellemesi
Uyarıcı Genellemesi
Stimulus Generalization
Klasik veya edimsel koşullanma sürecinde öğrenilen bir tepkinin, orijinal koşullu uyarıcıya benzer nitelikteki farklı uyarıcılara da verilmesi durumu.
İncele
Ayırt Etme Eğitimi
Ayırt Etme Eğitimi
Discrimination Training
Bir edimsel tepkinin belirli bir uyarıcının varlığında pekiştirilirken, bu uyarıcının yokluğunda pekiştirilmemesi esasına dayanan temel davranışsal koullanma prosedürü.
İncele
Süpernormal Uyarıcı
Süpernormal Uyarıcı
Supernormal Stimulus
Doğal karşılıklarından daha büyük, yoğun veya abartılı biçimde tasarlanmış, bu nedenle evrimsel olarak gelişen normal yanıttan çok daha güçlü bir davranışsal tepki ortaya çıkaran uyarıcı.
İncele
Pekiştirme
Pekiştirme
Reinforcement
Edimsel koşullamada bir davranışın sıklığını veya ortaya çıkma olasılığını artıran bağımlı ilişki, süreç ve uygulama.
İncele