Transpozisyon
Transposition
Tanım
Öğrenilmiş bir ilişkinin, daha önce pekiştirilmemiş yepyeni uyaran setlerine transfer edilerek genellenmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir çocuğa küçük ve büyük iki oyuncak gösterilip her defasında 'büyük olanı' seçmesi öğretildiğinde, çocuk sadece belirli bir oyuncağı değil, 'hangisi daha büyük?' kuralını öğrenir. Laboratuvar ortamında bu çocuk, daha önce hiç görmediği çok daha büyük üçüncü bir nesneyle karşılaştığında, mutlak boyuta takılmaksızın iki nesneden 'daha büyük olanı' tereddütsüz seçer.
Derin Analiz
Transpozisyon, davranışçı öğrenme kuramlarından Gestalt psikolojisine uzanan geniş bir yelpazede, uyaranlar arasındaki mutlak özelliklerden ziyade ilişkisel örüntülerin (örneğin daha büyük, daha koyu, daha hızlı) öğrenildiğini ve yeni durumlara uyarlandığını gösteren kritik bir bilişsel süreçtir. Hayvan ve insan deneylerinde, bireyin mutlak bir uyarıcıya (örn. 10 cm disk) verdiği tepkiden bağımsız olarak, uyarıcılar arasındaki mantıksal oranı veya bağı ('daha büyük olma' ilişkisi) yeni uyarıcılara (örn. 13 cm disk) taşıdığını kanıtlar. Bu mekanizma, bilişsel esnekliğin, algısal kategorizasyonun ve tümevarımsal mantık yürütmenin temelini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'trans-' (öteye, başka bir yere) ve 'ponere' (koymak, yerleştirmek) fiillerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'yer değiştirme' veya 'başka bir konuma aktarma' demektir.
Karıştırmayın
Uyarıcı genellemesi (stimulus generalization) ile sıkça karıştırılır; genellemede benzer fiziksel özelliklere sahip tek bir uyarıcıya tepki verilirken, transpozisyonda mutlak özelliklerden bağımsız olarak 'uyaranlar arası ilişki' transfer edilir.
Keşfetmeye Devam Edin
Uyarıcı Genellemesi
Uyarıcı Genellemesi
Stimulus Generalization
Klasik veya edimsel koşullanma sürecinde öğrenilen bir tepkinin, orijinal koşullu uyarıcıya benzer nitelikteki farklı uyarıcılara da verilmesi durumu.
İncele
Gestalt Psikolojisi
Gestalt Psikolojisi
Gestalt Psychology
Deneyimin ve algının parçaların toplamından ibaret olmadığını, aksine zihnin uyarıcıları dinamik, organize ve anlamlı bütünler ('bütünsel formlar') halinde yapılandırdığını savunan psikoloji yaklaşımı.
İncele
İlişkisel Öğrenme
İlişkisel Öğrenme
Relational Learning
Organizmanın uyarıcıların mutlak fiziksel özelliklerinden ziyade, aralarındaki bağıntısal ve göreceli özelliklere (örneğin daha büyük, daha koyu) dayanarak ayırt etmeyi öğrenmesi.
İncele