Tükenmiş
Burned Out
Tanım
Bir bireyin zihinsel, duygusal veya fiziksel olarak tamamen tükenmiş, aşırı yüklenmiş ve tükenmişlik sendromunun akut veya kronik etkileri altında olduğunu tanımlayan terim.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır yoğun bir tempoda çalışan bir cerrahın, hastalarla empati kurma yeteneğini kaybetmesi, sürekli bir yorgunluk hissetmesi, sabah işe gitme düşüncesiyle bile yoğun bir kaygı ve anhedoni (zevk alamama) yaşaması.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve mesleki sağlık bağlamında tükenmiş, bireyin başa çıkma mekanizmalarının kronik stresörler karşısında yetersiz kalması sonucu ortaya çıkan psikofizyolojik bir çöküş durumudur. Tarihsel olarak psikiyatride kronik şizofreni hastalarının gösterdiği apati ve içe çekilme durumunu tanımlamak için pejoratif bir tonla kullanılsa da, modern kullanımda çoğunlukla mesleki ve duygusal kaynakların aşırı tüketilmesiyle karakterize edilen 'burnout' olgusunun öznel yaşantısına karşılık gelir. HPA aksının kronik aktivasyonu, kortizol disregülasyonu ve prefrontal kortekste bilişsel esnekliğin azalması ile nörobiyolojik bir temele dayanır.
Etimoloji
İngilizce kökenli bir deyimsel sıfat olup, 'burn' (yakmak/tüketmek) fiilinin geçmiş zamanı ile 'out' (tamamen/sonuna kadar) zarfının birleşiminden türetilmiştir; köken olarak bir yakıt kaynağının tamamen yanıp bittiği durumu ifade eder.
Karıştırmayın
Depresyon ile sıkça karıştırılır; depresyon global bir anlamsızlık ve öz-değer kaybı içerirken, tükenmişlik genellikle işle veya belirli bir yaşam rolüyle ilişkili tükenme hissiyle başlar.