Türe Özgü Savunma Tepkisi
Species-specific Defense Reaction (SSDR)
Tanım
Bir türün üyelerinin, daha önce herhangi bir deneyimi veya öğrenme geçmişi olmaksızın, aversive (itici/korkutucu) uyaranlara karşı sergilediği kalıtsal ve karakteristik tepkiler.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir kemirgene hafif bir şok verilmeden önce bir uyarıcı (örneğin ışık) sunulur. Hayvan, şoktan kaçmak için bir kola basmayı öğrenmek zorundadır. Ancak hayvanın doğal SSDR repertuarında donma veya hızla kaçma baskın olduğu için, kolu basarak kaçma davranışını öğrenmesi, tehlike anındaki doğuştan gelen donma tepkisiyle çatıştığı için oldukça yavaş gerçekleşir.
Derin Analiz
Robert Bolles tarafından geliştirilen Türbe Özgü Savunma Tepkisi (SSDR) teorisi, klasik koşullama ve kaçınma öğrenmesi paradigmalarına evrimsel bir bakış açısı getirir. Bu yaklaşım, organizmaların tehlike anında tamamen boş bir levha (tabula rasa) olarak öğrenme gerçekleştirmedmediğini, aksine filogenetik geçmişlerinde türün hayatta kalmasını sağlamış önceden programlanmış motor kalıplara (donma, kaçma, saldırma) sahip olduğunu savunur. Aversive uyaranla karşılaşan bir organizma için bu tepkilerin öğrenilme hızı, doğuştan gelen bu eğilimlerin gücüyle doğrudan ilişkilidir. Örneğin, bir rat için elektrik şokundan kaçmak yerine donma (freezing) veya kaçma (fleeing) tepkisi vermek, cezadan kaçınma davranışını öğrenme hızını belirleyen temel nörodavranışsal sınırlayıcıdır.
Etimoloji
Latince 'species' (tür, çeşit) ve 'defensio' (savunma, koruma) sözcüklerinin, davranışsal psikoloji bağlamında kalıtımsal yatkınlıkları ifade etmek üzere birleşmesinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Edimsel kaçınma öğrenmesi (operant avoidance learning) ile sıkça karıştırılır; ancak SSDR, öğrenmenin tamamen çevresel pekiştireçlerle değil, evrimsel olarak kodlanmış kalıtsal davranış kalıplarının hız üzerindeki kısıtlayıcı etkisiyle şekillendiğini vurgular.
Keşfetmeye Devam Edin
Kaçınma Öğrenmesi
Kaçınma Öğrenmesi
Avoidance Learning
Organizmanın, olumsuz veya cezalandırıcı bir uyarıcıyla karşılaşmamak için belirli bir davranışı icra etmeyi öğrendiği operant koşullanma sürecidir.
İncele
Klasik Koşullama
Klasik Koşullama
Classical Conditioning
Başlangıçta nötr olan bir uyarıcının, refleksif bir tepki uyandıran doğal bir uyarıcıyla defalarca eşleşmesi sonucunda, tek başına o refleksif tepkiyi tetikler hale gelmesini sağlayan temel bir öğrenme mekanizmasıdır.
İncele
Evrimsel Psikoloji
Evrimsel Psikoloji
Evolutionary Psychology
İnsan bilişini ve davranışını, Darwinci uyarlanma, doğal seçilim ve evrilen çevreler bağlamında inceleyen kuramsal yaklaşımdır.
İncele