Üstbellek
Metamemory
Tanım
Bireyin kendi bellek süreçlerinin ve kapasitesinin farkında olması, bunları izleme ve yönlendirme yeteneğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir tıp fakültesi öğrencisinin anatomi sınavına çalışırken hangi terimleri tam olarak kavradığını, hangilerini ise sadece ezberlediğini ayırt edebilmesi ve çalışma süresini henüz pekiştiremediği zor terimlere yönlendirmesi üstbellek kontrolüne somut bir örnektir.
Derin Analiz
Üstbellek, üstbilişin (metacognition) alt bileşeni olarak bilişsel psikoloji ve nöropsikoloji literatüründe incelenir. İki ana eksende ele alınır: Bellek izleme (memory monitoring) ve bellek kontrolü (memory control). İzleme boyutu, bireyin bir bilgiyi ne kadar iyi öğrendiğini değerlendirmesini (öğrenme yargıları - judgments of learning) veya unuttuğu bir bilginin zihinde erişilebilir olduğunu bilmesini (dilimin ucunda olgusu - tip-of-the-tongue) kapsar. Kontrol boyutu ise bu değerlendirmelere dayanarak çalışma stratejilerini değiştirmeyi, çalışma süresini yeniden tahsis etmeyi veya ipuçları aramayı içerir. Nörogörüntüleme çalışmaları, üstbellek süreçlerinin prefrontal korteks (özellikle dorsolateral ve ventromedial bölgeler) ile yakın ilişki içinde çalıştığını, yürütücü işlevlerin bellek meta-değerlendirmelerinde kritik rol oynadığını göstermektedir.
Etimoloji
Yunanca 'meta-' [ötesinde, aşan] + Latince 'memoria' [bellek, hatırlama kapasitesi] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel bellek kapasitesi ile karıştırılır; ancak bellek kapasitesi bilginin miktarını ve geri getirme performansını ölçerken, üstbellek bu performans hakkındaki öz-değerlendirme ve izleme doğruluğunu ifade eder.