Uyanıklık Düşüşü
Vigilance Decrement
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Hava trafik kontrolörünün radar ekranını monoton bir şekilde tararken, ekranda beliren nadir bir uyarı işaretini 30 dakika sonra gözden kaçırması uyanıklık düşüşüne klasik bir örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve insan faktörleri mühendisliğinde incelenen bu olgu, genellikle sinyal saptama kuramı (signal detection theory) çerçevesinde ele alınır. Performans kaybı, büyük ölçüde bireyin yanıt kriterindeki muhafazakar bir kaymadan (yanılsama maliyetini önlemek için eşiği yükseltmek) kaynaklansa da, bazı durumlarda merkezi sinir sistemindeki duyusal hassasiyetin (sensory sensitivity) fizyolojik olarak düşmesiyle de ilişkilendirilir. Düşük uyarılma düzeyleri (low arousal) ve kortikal aktivasyonun sürdürülememesi temel mekanizmalar arasındadır.
Etimoloji
Latince 'vigilare' (uyanık kalmak, gözetmek) fiilinden türetilen 'vigilantia' ile Latince 'decrementum' (azalma, eksilme) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Yorgunluk (fatigue) ile sıklıkla karıştırılır; ancak yorgunluk genel bir enerji tükenmesiyken, uyanıklık düşüşü spesifik olarak monoton görevlerde dikkatin sürdürülebilmesi kapasitesindeki zamansal azalmadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Sinyal Saptama Kuramı
Sinyal Saptama Kuramı
Signal Detection Theory (SDT)
Gürültülü veya belirsiz bir ortamda, bir uyarıcının varlığını veya yokluğunu ayırt etme sürecini, duyarlılık ve karar verme kriteri olmak üzere iki bağımsız bileşene ayırarak inceleyen matematiksel ve psikofiziksel çerçeve.
İncele
Dikkat
Dikkat
Attention
Bilişsel kaynakların belirli çevresel unsurlara odaklandığı, merkezi sinir sisteminin uyarıcılara yanıt vermeye hazır durumda bulunduğu seçici bir modülatör süreçtir.
İncele
Bilişsel Yük
Bilişsel Yük
Cognitive Load
Belirli bir görevin yerine getirilmesi sırasında çalışma belleğinin maruz kaldığı zihinsel kaynak talebinin göreceli miktarı.
İncele