Uyarıcı Kontrol Tedavisi
Stimulus Control Therapy
Tanım
İstenmeyen koşullanmış tepkileri yeni ve işlevsel tepkilerle değiştirmeyi amaçlayan, özellikle kronik uykusuzluk tedavisinde kullanılan davranışsal bir müdahale yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşında, yaklaşık iki yıldır uykuya dalma güçlüğü çeken bir danışan, yatağa yattığı an zihninde iş stresi ve uykusuz kalma korkusu yaşamaktadır. Uyarıcı kontrol protokolü gereği danışana; saat 23:00'te uykusu gelmese bile yatağa girmemesi, yatakta 20 dakikadan uzun süre uyanık kalırsa başka bir odaya geçip loş ışıkta kitap okuması, ancak esneme ve ağırlık hissi başladığında tekrar yatağa dönmesi yönergesi verilmiştir. Bu sayede yatak, uyanıklık ve kaygının tetikleyicisi olmaktan çıkıp tekrar uyku sinyalinin merkezi haline gelmiştir.
Derin Analiz
Uyarıcı kontrol tedavisi, temelini klasik koşullanma ilkelerinden alan ampirik temelli bir Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT-I) bileşenidir. Kronik insomni hastalarında yatak odası, yatak ve uyku saati gibi çevresel uyarıcılar; uykusuzluk, hayal kırıklığı ve performans kaygısı gibi olumsuz duygusal tepkilerle eşleşmiştir. Birey yatakta uyanık kaldığı her dakika bu uyarıcı-tepki zinciri pekişir. Bu protokol, yatağın yalnızca uyku ve cinsel aktiviteyle sınırlandırılmasını, uykusuzluk durumunda yatak odasının terk edilmesini ve yalnızca doğal yorgunluk hissi geldiğinde yatağa dönülmesini şart koşarak yatakla uyanıklık arasındaki nöral ve davranışsal bağın sönmesini sağlar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Uyku hijyeni eğitimi ile sıklıkla karıştırılır; uyku hijyeni sadece çevresel ve yaşam tarzı kurallarını (kafein, ışık vb.) kapsarken, uyarıcı kontrolü doğrudan klasik koşullanma ilkelerine dayanan davranışsal bir yeniden yapılandırma tekniğidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Uyku Hijyeni
Uyku Hijyeni
Sleep Hygiene
Uyku düzenini ve kalitesini optimize etmek amacıyla bireyin çevresel faktörlerini ve günlük davranış kalıplarını düzenleyen davranışsal müdahale teknikleri bütünüdür.
İncele