Yabancı El Sendromu
Alien Hand Syndrome / Strange-hand Sign
Tanım
🔹 1. (alien hand syndrome):
Bireyin bir elinin kendi iradesi ve bilincinden bağımsız olarak amaca yönelik hareketler sergilemesi, kişinin o uzvu kendisine ait değilmiş gibi algılamasıyla karakterize nörolojik bir tablodur.
🔹 2. (strange-hand sign):
Kişinin kendi elini tanıyamaması, ona yabancılaşması ve elin irade dışı otonom hareketler sergilemesi ile karakterize dokunsal algı bozukluğu.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (alien hand syndrome): 58 yaşında sol anterior serebral arter infarktı geçiren bir hasta, sabah kahvesini içerken sağ eliyle fincanı ağzına götürürken, sol elinin masadaki tuzu alıp bardağa dökmeye çalıştığını fark eder. Hasta sol elini engellemek için sağ eliyle sol bileğini tutar ancak sol elin serbest kalan parmaklarıyla gömleğini çekiştirmeye devam ettiğini, bu hareketler üzerinde hiçbir istemli kontrolü olmadığını ve sol elin sanki başka birine aitmiş gibi hissettirdiğini bildirir. 🔹 2. (strange-hand sign): Klinik ortamda muayene edilen 58 yaşındaki bir korpus kallozum enfarktüsü hastası, sol elinin düğmelerini kendi iradesi dışında çözdüğünü ve hatta sağ elini boğmaya çalıştığını belirtmiştir. Hasta, sol elini tuttuğunda gözlerini kapatırsa o elin kendisine ait olduğunu kesinlikle hissedememekte, ancak görsel ipucu aldığında (eline baktığında) mantıksal olarak onun kendi bedeni olduğunu bilmektedir.
Derin Analiz
🔹 1. (alien hand syndrome):
Yabancı El Sendromu (YES), genellikle korpus kallozumun ön kısmındaki lezyonlar, anterior serebral arter infarktları veya nörodejeneratif süreçler (örneğin Kortikobazal Dejenerasyon) sonucunda ortaya çıkar. Nörobiyolojik temeli, iki hemisfer arasındaki interhemisferik iletişim kopukluğuna ve motor planlama ile istemli kontrol mekanizmalarının ayrışmasına dayanır. Sol hemisfer (çoğunlukla baskın olan) eylemi rasyonel olarak gerekçelendiremezken, sağ hemisfer veya subkortikal motor devreler dışsal uyaranlara istemsiz ancak karmaşık motor yanıtlar üretir. Bu durum, bireyin bir elinin diğer eliyle çatışmasına (örneğin, bir elin düğmeyi iliklerken diğer elin aynı düğmeyi çözmeye çalışması) yol açar.
🔹 2. (strange-hand sign):
Nörolojik açıdan korpus kallozumun (corpus callosum) hasar görmesi, özellikle de interhemisferik bağlantıların kesilmesi sonucu ortaya çıkan bu tablo, motor kontrol ile özdeşim (agency) algısının birbirinden kopmasını temsil eder. Birey sol elini kullanabilir, hatta karmaşık eylemler gerçekleştirebilir; ancak bu eylemlerin kendi iradesinden kaynaklandığını reddeder. Sol elin yaptığı hareketler sağ hemisfer tarafından yönetilirken, sol hemisferdeki dil ve bilinç merkezi bu hareketleri denetleyemez ve anlamlandıramaz, bu da hastanın eline sanki dışarıdan başka bir varlığa aitmiş gibi atıfta bulunmasına neden olur.
Etimoloji
🔹 1. (alien hand syndrome):
Latince 'alienus' (yabancı, dışa ait) ve İngilizce 'hand' kelimelerinin birleşimiyle türetilmiştir. Klinik literatürde 'anarchic hand' veya 'Dr. Strangelove syndrome' olarak da bilinir.
🔹 2. (strange-hand sign):
İngilizce 'strange' (garip, yabancı) + 'hand' (el) kelimeleri ile 'sign' (belirti, bulgu) sözcüğünün birleşiminden oluşan klinik bir semiyoloji terimidir; kökensel olarak Latince 'alienus' (yabancı, başkasına ait) kavramıyla eşdeğer tutulur.
Karıştırmayın
🔹 1. (alien hand syndrome):
Apraksi (istemli hareketleri planlama güçlüğüdür ancak yabancı el sendromundaki gibi uzvun bağımsız iradeyle hareket etme illüzyonu eşlik etmez) ve istemsiz motor spazmlar / Kore (anlamsız, istemsiz seğirme veya dans benzeri hareketlerdir; YES'teki hareketler ise amaçlı ve koordinedir).
🔹 2. (strange-hand sign):
Yabancı El Sendromu sıklıkla anarşik el sendromu ile karıştırılır; ancak anarşik elde hasta elin kendisine ait olduğunu bilir fakat el otonom ve amaçlı hareketler yapar, yabancı el sendromunda ise kişi elin kendisine ait olduğunu reddeder ve yabancılaşma hissi ön plandadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kortikobazal Dejenerasyon
Kortikobazal Dejenerasyon
Corticobasal Degeneration (CBD)
Serebral korteks ve bazal ganglionların selefatif yıkımı ile seyreden, nöron ve glialarda hiperfosforile tau proteinlerinin anormal birikimiyle karakterize ilerleyici bir nörodejeneratif tauopati.
İncele
Corpus Callosum
Corpus Callosum
Callosum / Great Commissure
🔹 1. (callosum): Beynin sağ ve sol hemisferleri arasında çift yönlü iletişim ve bilgi transferini sağlayan en büyük ak madde komissürü. 🔹 2. (great commissure): Omurgalı beyinlerinde sol ve sağ serebral hemisferleri birbirine bağlayan en büyük ak madde komissürüdür.
İncele