Yararlılık İlkesi
Principle Of Beneficence
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yeme bozuklukları üzerine yeni bir psikoterapi protokolü geliştiren bir klinik araştırmacı, katılımcılara uygulanan deneysel müdahalenin semptomları hafifletme (yarar) potansiyeli ile olası bir nüks durumunda yaşanabilecek psikolojik stres (zarar) riskini dengede tutmak zorundadır. Araştırmacı, katılımcılara anında kriz müdahale desteği sağlayarak ve çalışma sonrasında kontrol grubuna da etkili terapi sunarak yararlılık ilkesini maksimize eder.
Derin Analiz
Yararlılık ilkesi, biyoetik ve araştırma metodolojisinin temel taşlarından biridir. Kurumsal inceleme kurullarının (IRB) protokol onay süreçlerinde merkezi bir rol oynamaktadır. Araştırmacının sadece katılımcıların fiziksel ve psikolojik bütünlüğünü korumakla kalmayıp, aynı zamanda bilime ve toplumsal refaha sunulacak potansiyel katkıyı maksimize etme yükümlülüğünü ifade eder. Bu ilke, maliyet-fayda analizi yapılmasını gerektirir; çalışmanın riskleri, elde edilecek bilimsel ve sosyal faydanın altında kalmalıdır. Örtük tutumlar gibi hassas konulardaki araştırmaların toplumsal önyargıları azaltma potansiyeli, bu ilkenin makro düzeydeki uygulamasına somut bir örnek teşkil eder.
Etimoloji
Latince 'beneficentia' (iyilik severlik, lütuf) sözcüğünden türetilmiş olup, 'bene' (iyi) ve 'facere' (yapmak) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Zarar Vermeme İlkesi (Non-maleficence) ile sıklıkla karıştırılır. Zarar vermeme ilkesi pasif bir kaçınma durumunu (aktif olarak zarar vermemeyi) vurgularken, yararlılık ilkesi aktif olarak iyilik yapma ve fayda sağlama yükümlülüğü getirir.
Keşfetmeye Devam Edin
Zarar Vermeme İlkesi
Zarar Vermeme İlkesi
Principle Of Nonmaleficence
Araştırma etiğinde ve klinik uygulamalarda, katılımcılara veya hastalara kasıtlı ya da ihmalkar bir şekilde zarar vermeme yükümlülüğüdür.
İncele
Bilgilendirilmiş Onam
Bilgilendirilmiş Onam
İnformed Consent
Bir bireyin, tıbbi bir müdahalenin veya araştırmanın doğasını, risklerini, faydalarını ve alternatiflerini tam olarak kavradıktan sonra, hiçbir baskı altında kalmaksızın verdiği özgür ve iradi onay süreci.
İncele
Kurumsal İnceleme Kurulu
Kurumsal İnceleme Kurulu
İnstitutional Review Board (IRB)
Araştırma tekliflerinin etik kabul edilebilirliğini ve yasal uyumluluğunu değerlendirmekle yükümlü kurumsal kurul.
İncele