Yaşlı İstismarı
Elder Abuse
Tanım
Altmış yaş ve üzeri yetişkinlere yönelik, güven ilişkisi içinde gerçekleştirilen ve fiziksel, cinsel, psikolojik zarar, maddi kayıp veya ihmalle sonuçlanan kasıtlı eylem ya da eylemsizlik durumudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetmiş sekiz yaşında demans tanısı bulunan bir bireyin, bakımını üstlenen resmi veya gayriresmi kişi tarafından finansal varlıklarının kontrolünün rızası dışında ele geçirilmesi, aynı zamanda tıbbi gereksinimlerinin (ilaç ve hijyen) bilinçli olarak aksatılması (ihmal) ve sürekli olarak azarlanması (psikolojik istismar) klinik vakalarda sıkça karşılaşılan çok katmanlı bir yaşlı istismarı tablosudur.
Derin Analiz
Yaşlı istismarı, klinik psikoloji ve adli psikiyatrinin kesişim kümesinde yer alan, bireylerin yaşlanma sürecindeki kırılganlıklarından ötürü maruz kaldığı çok boyutlu bir travma dinamiğidir. Fiziksel, cinsel, psikolojik, finansal sömürü ve ihmal olmak üzere beş ana kategoride incelenir. Nörobiyolojik ve psikolojik düzlemde, bu istismara maruz kalan yaşlılarda kronik stres, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının sürekli aktivasyonu, kortizol toksisitesi, depresyon ve majör nörobilişsel bozuklukların hızlanması veya tetiklenmesi gözlenir. Bakım veren tükenmişliği (caregiver burnout), istismarın etiyolojisinde sıklıkla rol oynayan psikososyal bir risk faktörüdür; ancak failin narsistik kişilik özellikleri, madde kullanım bozuklukları veya geçmişten gelen aile içi şiddet örüntüleri deincelenmesi gereken klinik değişkenler arasındadır.
Etimoloji
İngilizce 'elder' (yaşlı, kıdemli; Germen kökenli *aldiaz* [yaşlı, ilerlemiş yaş]) ve 'abuse' (kötü kullanmak, istismar etmek; Latince *abusus* [suistimal, kötüye kullanım]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel aile içi şiddet (her yaş grubunu kapsaması bakımından ayrışır) ve normal yaşlanmaya bağlı bilişsel gerileme (istismarla karıştırılmamalı, ancak bilişsel kayıp yaşlıyı istismara açık hale getiren birincil risk faktörü olarak değerlendirilmelidir).
Keşfetmeye Devam Edin
İhmal
İhmal
Neglect / Negligence
🔹 1. (neglect): Bakım yükümlülüğü altında olunan bir bireyin temel fiziksel, duygusal, tıbbi veya eğitimsel gereksinimlerinin kronik olarak karşılanmaması ya da nörolojik düzeyde bedenin veya çevrenin bir tarafının farkındalığının kaybolması durumu. 🔹 2. (negligence): Durumsal olarak beklenen makul özen, dikkat veya bakım düzeyinin sağlanamaması ya da sorumlulukların yerine getirilmemesi durumu.
İncele
Adli Psikoloji
Adli Psikoloji
Forensic Psychology
Psikolojik ilke ve tekniklerin, medeni ve ceza hukuku sistemlerinin ihtiyaçları doğrultusunda uygulanmasını sağlayan disiplinlerarası uygulamalı bilim dalı.
İncele