Yüksek İşlevli Otizm
High-functioning Autism (HFA)
Tanım
DSM-IV-TR kriterlerini karşılayan ancak klasik otizm tablosuna kıyasla daha yüksek IQ seviyelerine ve daha az şiddetli işlevsellik kayıplarına sahip bireyleri tanımlamakta kullanılan, günümüzde geçerliliğini yitirmiş ve tartışmalı resmi olmayan klinik sınıflandırma.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmili yaşlarının başında bir yazılım mühendisi, teknik konularda üst düzey bilişsel kapasite sergilemesine karşın, iş yerindeki örtülü sosyal kuralları anlamakta, iş arkadaşlarıyla spontane kahve molası sohbetleri kurmakta ve duyusal uyaranların (floresan lamba sesleri, açık ofis gürültüsü) yoğun olduğu ortamlarda regülasyonunu korumakta ciddi zorluklar yaşamaktadır. Geçmişte 'yüksek işlevli otizm' etiketi alan bu bireyin yaşadığı bu çelişkili tablo, bilişsel kapasite ile günlük adaptif işlevsellik arasındaki uçurumu gösterir.
Derin Analiz
Tarihsel olarak Leo Kanner'ın 1943 yılında tanımladığı otizm spektrumunun belirli bir alt kümesini ifade etmek için kullanılan bu terim, psikometrik zeka testlerinde (genellikle IQ ≥ 70-85) ortalama veya ortalama üstü skorlar elde eden vakaları barındırır. Nörobiyolojik düzeyde, yürütücü işlevler, merkezi tutarlılık ve sosyal biliş alanlarında heterojen bir profil çizer. DSM-5 ve DSM-5-TR ile birlikte tanısal kategorilerin 'Otizm Spektrum Bozukluğu' (OSB) adı altında konsolide edilmesiyle resmi tanı kılavuzlarından çıkarılmıştır. Klinik pratikte bu terimin kullanımı, bireylerin yaşadığı duyusal işleme farkındalıkları ve adaptif beceri eksikliklerini maskeleyebileceği (maskeleme sendromu) ve ihtiyaç duyulan destek mekanizmalarının yetersiz değerlendirilmesine yol açabileceği gerekçesiyle güncel psikiyatri otoritelerince sakıncalı bulunmaktadır.
Etimoloji
İngilizce 'high' (yüksek) + Latince 'functio' (yerine getirme, icra etme) kelimeleri ile Yunanca 'autos' (kendi) kökünden türetilen otizm kavramının birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Asperger Sendromu ile sıklıkla karıştırılır; tarihi olarak Asperger tanısında erken çocukluk döneminde dil gelişim gecikmesi görülmezken, yüksek işlevli otizm vakalarında dil gelişiminde erken dönem gecikmeleri rapor edilebilmektedir. Günümüzde her ikisi de tek bir spektrum altında birleştirilmiştir.
Keşfetmeye Devam Edin
Otizm Spektrum Bozukluğu
Otizm Spektrum Bozukluğu
Autism Spectrum Disorder (ASD)
Okul öncesi dönemde ortaya çıkan; sosyal iletişim ve etkileşim alanlarında kalıcı yetersizlikler ile sınırlı ve tekrarlayıcı davranış örüntüleriyle karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur.
İncele
Maskeleme
Maskeleme
Masking
Algıda bir uyarıcının başka bir uyarıcı tarafından kısmen veya tamamen görünmez ya da duyulmaz kılınması; istatistikte ise bir değişkenin etkisinin diğer bir değişken tarafından gizlenmesi durumu.
İncele