Zamansal Yorumlama Kuramı
Temporal Construal Theory
Tanım
Bireylerin gelecekteki olayları zamansal mesafeye bağlı olarak uzak gelecekte soyut, yakın gelecekte ise somut temsillerle zihinsel olarak yapılandırdığını öne süren bilişsel model.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kişinin altı ay sonraki bir akademik konferans için katılım teklifini 'bilimi ilerletmek ve vizyon genişletmek' (soyut/üst düzey) gibi yüksek ideallerle kabul etmesi, ancak konferanstan önceki akşam uçuş saatleri, otel konforu ve giyeceği kıyafetler (somut/alt düzey) gibi detaylar yüzünden stres yaşayıp gitmek istememesi.
Derin Analiz
Yakup Trope ve Liberman tarafından geliştirilen bu kuram, psikolojik mesafenin (özellikle zamansal mesafenin) zihinsel temsillerin soyutlama düzeyini doğrudan belirlediğini savunur. Uzak bir gelecek için plan yapıldığında, bilişsel sistem olayın özüne, ana amacına ve 'neden' sorularına odaklanır (üst düzey yorumlama). Buna karşın, eylem ânı yaklaştıkça veya zaman daraldıkça, detaylar, lojistik engeller, araçlar ve 'nasıl' soruları ön plana çıkar (alt düzey yorumlama). Bu mekanizma, bireylerin uzak vadeli kararlar alırken neden aşırı iyimser veya idealist olduklarını, ancak vade yaklaştıkça pratik zorluklar nedeniyle kararlarını değiştirdiklerini nörobilişsel ve davranışsal düzeyde açıklar.
Etimoloji
Latince 'tempus' (zaman) sözcüğünden türetilen 'temporal' sıfatı ile Latince 'construere' (inşa etmek, yapılandırmak) fiilinden türetilen 'construal' (yorum/yapılandırma) kavramlarının birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Planlama Yanılgısı (Planning Fallacy) ile karıştırılabilir; ancak planlama yanılgısı geçmiş verilere rağmen süreyi yanlış tahmin etme eğisiyken, Zamansal Yorumlama Kuramı nesnelerin ve olayların zihinsel temsil biçiminin mesafeye göre nitelik değiştirmesini inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Psikolojik Mesafe
Psikolojik Mesafe
Psychological Distance
Bir bireyin, diğer insanlarla olan duygusal etkileşiminden ve bağından bilinçli ya da bilinçdışı olarak uzaklaşma veya kopma derecesi.
İncele
Karar Verme
Karar Verme
Decision Making
İki veya daha fazla alternatif arasından en uygun olanını seçmeyi içeren temel bilişsel süreç.
İncele