ZB
IQ
Tanım
Bireylerin bilişsel yeteneklerini standardize edilmiş psikolojik testler aracılığıyla ölçen ve normatif popülasyona oranlayan sayısal indeks.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir nöropsikolojik değerlendirmede, WISC-IV (Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği) uygulanan 10 yaşındaki bir çocuğun ham puanları yaş normlarıyla karşılaştırıldığında, elde edilen bileşik puanın 115 çıkması, bireyin performansının norm grubunun bir standart sapma üzerinde (üstün zeka aralığına yakın) konumlandığını gösterir.
Derin Analiz
Psikometri ve diferansiyel psikolojinin merkezinde yer alan IQ, tarihsel olarak zihinsel yaşın kronolojik yaşa bölünmesiyle (Oran IQ) hesaplanırken, modern psikometride norm dağılım eğrisi (Gauss eğrisi) baz alınarak Sapma IQ (deviation IQ) yöntemiyle türetilmektedir. Standart popülasyon ortalaması 100, standart sapması ise genellikle 15 olarak kalibre edilir. Bu yapı, genel zeka faktörünün ($g$ faktörü) yanı sıra sözel kavrama, işleyen bellek, algısal akıl yürütme ve işlemleme hızı gibi alt bilişsel bileşenleri de istatistiksel olarak modellenmesine olanak tanır. Ancak psikometrik geçerlilik, kültürel yanlılık ve çoklu zeka kuramları bağlamında epistemolojik tartışmaların odağındadır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Zihinsel yaş (mental age) ile sıklıkla karıştırılır; zihinsel yaş mutlak bir gelişim düzeyini ifade ederken, IQ bu düzeyin yaş grubuna göre oranlandığı veya standardize edildiği göreceli bir istatistiksel konumdur.