Kültürel Yanlılık
Cultural Bias
Tanım
Bireyin, kendi topluluğunun değer ve inançlarını norm kabul ederek diğer fenomenleri bu dar perspektifle yorumlama ve yargılama eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kuzey Amerika'daki bir klinik psikoloğun, Doğu kültüründen gelen bir danışanın aile içi ilişkilerini kendi bireysel bağımsızlık ve özerklik değerleri üzerinden 'aşırı bağımlı' veya 'patolojik' olarak etiketlemesi kültürel yanlılığın klinik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Kültürel yanlılık; psikometri, klinik değerlendirme ve bilişsel psikolojide metodolojik geçerliliği zedeleyen en büyük sistematik hatalardan biridir. Bireyin kendi kültürel kodlarını evrensel standartlar gibi konumlandırması (etnosentrizm), özellikle zeka testlerinin, kişilik envanterlerinin ve tanı kriterlerinin farklı sosyokültürel gruplara uygulanmasında ciddi anomaliler doğurur. Örneğin, Batı merkezli test bataryalarının başka kültürlerdeki bireylere doğrudan uygulanması, patoloji ya da düşük kapasite gibi yanıltıcı sonuçlar üretir; zira test maddeleri o kültürün ontolojik gerçekliğini yansıtmaz.
Etimoloji
Latince 'cultura' (ekmek, toprak işlemek, bakım yapmak; buradan kültürel gelişim) ve Eski Fransızca 'taille' kökünden evrilen, ağırlık ve eğilim bildiren 'bias' (yanlılık, meyil) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Etnosentrizm kavramıyla sıklıkla karıştırılır; etnosentrizm kendi kültürünü üstün görme ve diğerlerini onunla yargılama eğiliminin genel tutumsal boyutuyken, kültürel yanlılık bunun ölçme araçlarına, klinik yargılara ve bilişsel karar alma mekanizmalarına yansıyan sistematik hata boyutudur.