AIDS Demans Kompleksi
ADC
Tanım
HIV enfeksiyonuna doğrudan bağlı olarak gelişen ve kortikal atrofi ile karakterize; bilişsel, davranışsal, motor ve duygusal alanlarda bozulmalarla kendini gösteren nöropsikolojik sendrom.
Örnek Vaka / Uygulama
42 yaşında bağışıklık sistemi baskılanmış bir HIV pozitif bireyin, iş yerindeki finansal tabloları analiz edememesi, kısa süreli bellek zafiyetleri yaşaması, yürüme sırasında denge kaybı nedeniyle sık sık düşmesi ve derin bir apati hali sergilemesi. Yapılan nöroradyolojik incelemede yaygın kortikal atrofi ve ventriküler genişleme saptanmıştır.
Derin Analiz
AIDS demans kompleksi, HIV virüsünün merkezi sinir sistemini erken dönemde istila etmesi ve özellikle subkortikal yapılarda (bazal ganglionlar, beyaz madde) inflamatuar süreçleri tetiklemesi sonucu ortaya çıkar. Makrofajlar ve mikroglia hücrelerinin enfekte olması, nörotoksik sitokinlerin ve viral proteinlerin (örn. Tat, gp120) salınımına yol açarak nöronal hasara ve apoptoza zemin hazırlar. DSM-5 kriterleri bağlamında HIV kaynaklı majör nörobilişsel bozukluk kategorisinde değerlendirilir. Klinik tabloda bellek kaybı, konsantrasyon güçlüğü, psikomotor yavaşlama, dengesiz yürüyüş ve ileri evrelerde psikotik semptomlar ön plandadır.
Etimoloji
İngilizce 'Acquired Immunodeficiency Syndrome' (Edinilmiş Bağışıklık Yetmezliği Sendromu) kısaltması olan 'AIDS', Latince 'demens' (zihinsel olarak yitirilmiş, akıldan mahrum) kökünden gelen 'dementia' ve Latince 'complectere' (sarmak, bir araya getirmek) fiilinden türeyen 'complex' kelimelerinin birleşimiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Fırsatçı enfeksiyonlara (örn. kriptokokokal menenjit, toksoplazmoz) veya merkezi sinir sistemi lenfomasına bağlı gelişen entsefalit tabloları. ADC doğrudan virüsün kendisine bağlıdır, fırsatçı ajanların sekonder enfeksiyonlarından bu yönüyle ayrılır.