Akson Refleksi
Axon Reflex
Tanım
Merkezi sinir sistemine uğramaksızın, periferik sinir liflerinin uç dalları aracılığıyla gerçekleşen ve genellikle vazodilatasyon ile ağrı yanıtına yol açan lokal nöral mekanizma.
Örnek Vaka / Uygulama
Derinin ince bir iğneyle sertçe çizilmesi veya hafifçe yakılması sonrasında, travma bölgesinin hemen etrafında birkaç saniye içinde yayılan belirgin bir kızarıklık ve ödem (ürtikeryal kabarıklık) gözlemlenmesi akson refleksinin somatik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Akson refleksi, klasik refleks arklarından farklı olarak omurilik veya beyin sapı gibi merkezi entegrasyon merkezlerini by-pass eder. C-lifleri gibi nosiseptif afferentlerin uç kısımlarının uyarılması durumunda, aksiyon potansiyeli ortodromik olarak ilerlemekle kalmaz, aynı zamanda aksonal dallanmalar boyunca antidromik (merkeze ters yönde) olarak komşu damar ve dokulara doğru da yayılır. Bu antidromik yayılım, sinir uçlarından substand P, kalsitonin gen-ilişkili peptid (CGRP) ve nörokinin A gibi vazoaktif neuropeptitlerin salınımını tetikler. Sonuç olarak lokal arteriyollerde düz kas gevşemesi, mast hücrelerinden histamin degranülasyonu ve buna bağlı olarak klinik dermatolojide Lewis'in üçlü yanıtının bir parçası olan 'flare' (kızarıklık) reaksiyonu ortaya çıkar. Bu mekanizma, periferik doku hasarına ve inflamasyona verilen erken evre nörojenik yanıtın temelini oluşturur.
Etimoloji
Yunanca 'axon' [dingil, eksen] ve Latince 'reflexus' [geri bükülmüş, yansımış] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Spinal refleks arkları ile karıştırılır; temel fark, akson refleksinin sinaps içermemesi ve merkezi sinir sistemine hiç sinyal göndermeden tamamen aksonal dallar üzerinden yerel olarak devreye girmesidir.