Alarm Reaksiyonu
Alarm Reaction
Tanım
Organizmanın ani bir stres faktörüyle karşılaştığında gösterdiği ilk, akut fizyolojik ve psikolojik tepki evresi.
Örnek Vaka / Uygulama
Issız bir ormanda yürürken çalılıkların arasında ani bir hışırtı duyup bir yılanla yüz yüze gelen bir bireyin, düşünmeye vakit bulamadan saniyeler içinde irkilmesi, kalp atışının hızlanması ve bacak kaslarına aniden kan pompalanarak geriye doğru sıçraması alarm reaksiyonunun somatik ve otonomik tezahürüdür.
Derin Analiz
Hans Selye'nin Genel Adaptasyon Sendromu'nun (GAS) ilk aşamasını oluşturur. Bu evrede sempatik sinir sistemi ve hipotalamus-hipofiz-adrenal (HHA) ekseni ani bir aktivasyon gösterir. Epinefrin, norepinefrin ve kortizol salınımı hızla artarak vücudu 'savaş veya kaç' tepkisine hazırlar. Kalp atım hızı yükselir, kan basıncı artar, glikoz mobilize olur ve dikkat odaklanır. Evrimsel açıdan hayatta kalmayı sağlayan bu ani biyolojik yanıt, kronikleştiğinde homeostatik dengeyi bozarak fizyolojik yıpranmaya yol açabilir.
Etimoloji
İngilizce 'alarm' (İtalyanca 'all'arme' [silaha çağrı] kökünden) ve Latince 'reactio' (karşılık verme, tepki gösterme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel Adaptasyon Sendromu (GAS) ile sıkça karıştırılır; ancak GAS tüm süreci kapsayan üç aşamalı bir modeldir, alarm reaksiyonu ise bu modelin sadece ilk ve en akut basamağıdır.